Σπήλαιο του Αρχιμανδρίτη Μακαρίου ‘’παρά το Πηγάδιον’’

ΘΕΟΤΕΚΝΗΣ ΜΟΝΑΧΗΣ ΑΓΙΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΑΓΙΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

 

Το μονύδριο της Παναγίας, το λεγόμενο του Αρχιμανδρίτη Μακαρίου, ήταν σπηλαιώδης ναΐσκος ‘’παρά την θέσιν Πηγάδιον’’, κοντά στο ρυάκι που διέρχεται μεταξύ του Στύλου Σταγών και του Καστρακίου. Ήταν αφιερωμένο στην Θεοτόκο και ιδρύθηκε από τον ιερομόναχο Μακάριο, τον κατόπιν ‘’πρώτο’’ και καθηγούμενο της Σκήτης της Δούπιανης, ο οποίος έφερε και τον τίτλο του αρχιμανδρίτη.

Παλαιότερη μνεία. Ενδεχομένως λόγω παραπόνων των Δουπιανιτών μοναχών η κεφαλή του κάστρου Σταγών, ο Θεόδωρος Ορφανοϊωάννης, απέσπασε περί το έτος 1343/4 από την κυριότητα του Στύλου τα δύο μονύδρια, τα ‘’παρά το Πηγάδιον’’, ήτοι του παπα-Νεόφυτου και του αρχιμανδρίτη Μακαρίου και τα υπήγαγε στην Δούπιανη. Σύμφωνα με το ιστορικό ιδρύσεως της μετεωρικής μονής της Υψηλοτέρας, το λεγόμενο ‘’Πάτρια’’, ο αρχιμανδρίτης Μακάριος είναι το αυτό πρόσωπο με τον ιερομόναχο Μανασσή, οποίος προφανώς με το μεγάλο σχήμα μετονομάστηκε Μακάριος. Αρχικά εμόναζε στην μονή Χρυσίνου (Κλεινού) του Ασπροποτάμου. Στη συνέχεια ήλθε στην Σκήτη των Σταγών και ίδρυσε το εν λόγω ‘’προσευχάδιο΄΄ της Θεοτόκου στον Στύλο Σταγών. Πιθανώς είναι το λεγόμενο Παλαιομονάστηρο, β΄ σπήλαιο – ασκητήριο του Οσίου Αθανασίου.

Το έτος 1362 ο Συμεών Ούρεσης με πρόσταγμά του επέστρεψε στην κυριότητά του Στύλου τα εν λόγω μονύδρια.

Σύμφωνα με διαθήκη του αρχιμανδρίτη Μακαρίου (μη σωζόμενη) το μονύδριο, «εις όνομα τιμώμενον της Υπεραγίας Θεοτόκου και αειπαρθένου Μαρίας, το διακείμενον εις το Πηγάδιον», το κληροδότησε στον κτίτορα του Μεγάλου Μετεώρου Όσιο Αθανάσιο, όπως αυτό εμφαίνεται σε έγγραφο του έτους 1388 του καίσαρος της Θεσσαλίας Αλεξίου Αγγέλου του Φιλανθρωπηνού. Κατά το ανωτέρω έγγραφο οι Στυλίτες πατέρες, με αντιπρόσωπό τους τον ιερομόναχο και αρχιμανδρίτη Ανανία του Στύλου, διεκδίκησαν το μονύδριο (κελλίο) της Θεοτόκου ως μετόχιο του Στύλου από την μονή του Μεγάλου Μετεώρου.

Ο αντιπρόσωπος και πνευματικός του Μεγάλου Μετεώρου, ονόματι και αυτός Μακάριος (προς καιρόν διάδοχος του οσίου Αθανασίου) παρουσίασε την διαθήκη του κτίτορα του μονυδρίου αρχιμανδρίτη Μακαρίου, σύμφωνα με την οποία κληροδότησε το κελλί της Παναγίας ‘’παρά το Πηγάδιον’’ στο Μετέωρο, με την υποχρέωση να αποδίδουν οι Μετεωρίτες στον Στύλο δύο λίτρες κεριού ετησίως. Σχετικά με την διένεξη αυτή που προέκυψε, ο καίσαρας Αλέξιος εξέδωσε τον μνημονευθέντα «Κριτικώο και δικαιωτικό Ορισμό» και επιβεβαίωσε την κυριότητα του Μεγάλου Μετεώρου στο μονύδριο της Θεοτόκου με όλη την ακίνητη περιουσία του. 

1) Η <<Διαθήκη του Μανουήλ Ιωννάκη>> στην οποία γίνεται αναφορά στο Στύλο Σταγών (Κωδ. υπ'αριθ. 46,Μονής Ρουσσάνου,φ.17-18)

2) Ο <<Κατάλογος βιβλίων και σκευών>> του μοναστηριου της Θεοτόκου στην τοποθεσία του Στύλου. (Κωδ. υπ'αριθ. 46, Μονής Ρουσσάνου, φ. 19)

 

 

Ο αρχιμανδρίτης Μακάριος έγινε κατόπιν και ‘’πρώτος’’ της Σκήτης της Δούπιανης. Με αυτόν τον τίτλο υπογράφει σε αχρονολόγητο «σιγνογραφικό» γράμμα του Μεγάλου Μετεώρου (ca.1348-1363): «† ο εν ιερομονάχοις ελάχιστος Μακάριος αρχιμανδρίτης και καθηγούμενος της σεβασμίας μονής της Υπεραγίας Θεοτόκου και επικεκλημένης Δουπιάνεως».

Μνεία, επίσης, για το μοναστήρι της Θεοτόκου, στην τοποθεσία του Στύλου, γίνεται στην «διαθήκη του Μανουήλ Ιωαννάκη» (μέσα 14ου αι.) και στον «Κατάλογο βιβλίων και σκευών» στον κωδ.υπ’ αριθ.46 της μονής Ρουσάνου. Καθώς παρατηρεί ο Δημ.Σοφιανός: «Επειδή στην διαθήκη αναφέρεται και η τοποθεσία του Στύλου, πιστεύω ότι το μοναστήρι της Θεοτόκου, που μνημονεύεται στη διαθήκη του Μανουήλ και στον κατάλογο βιβλίων και σκευών, θα πρέπει μάλλον να ταυτισθεί προς το μονύδριο της Θεοτόκου του αρχιμανδρίτη Μακαρίου στη Θέση Πηγάδιον του Στύλου των Σταγών».  

{flike}

 

 

 

 


Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ