Άγιοι Απόστολοι

Οι λεγόμενοι του Καλλίστου (κοινώς Κάλλιστρον)

ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΑ ΚΤΙΣΜΑΤΩΝΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑΣΕ ΒΡΑΧΟ ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΚΑΝΗΣ

Όπισθεν του βράχου της Παναγίας της Μήκανης και σε αρκετή απόσταση βρίσκεται άλλος βράχος τον οποίο οι χωρικοί το αποκαλούν Κάλλιστρον ή Καλλίστρα. Εκεί ήταν κτισμένη η μονή του Καλλίστου. Η προσθήκη του ρω είναι μάλλον κατ’ αναλογίαν σχηματισμός εκ της μονής Καλλιστράτου. Στην νότια πλευρά του βράχου υπάρχουν ξυλοδοκοί αναρτήσεως του δικτύου και πολλά σπήλαια.

Κατά πάσα πιθανότητα το γράμμα του Νεόφυτου Α’ Λαρίσης του έτους 1541 αναφέρεται σε αυτό το μοναστήρι όταν γράφει: «κέκτηται εν τη τούτων μονή [=του Μετεώρου] τα περικύκλω αυτής κελλία μετά πάσης της σκήτεως· άμα μεν και τα λοιπά ά και κατ’ όνομα διηγόρευσθαι, η Παναγία η επονομαζόμενη Μήκανη, οι Άγιοι Απόστολοι οι λεγόμενοι του Καλλίστου, ο Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος, ο επιλεγόμενος του Μπουνήλα, ομοίως και οι Άγιοι Θεόδωροι οία έκπαλαι προσήλωνται και αφιέρωνται εκ των κτισθέντων αυτοίς αγίων κτητόρων, μετά και ιδικών γραμμάτων το καθ’ έν» (ΟΔ). Και τούτο επειδή ευρίσκονται στην ίδια ερημική περιοχή τα τρία πρώτα μονύδρια και επειδή διατηρήθηκε το τοπωνύμιο «Κάλλιστρος». Οι Άγιοι Απόστολοι στον βράχο Αϊά’ πιθανώς να είναι συνώνυμο σπήλαιο.

Με την άποψη αυτή συμφωνεί και ο εκ Βλαχάβας λόγιος αρχιμανδρίτης Αλέξιος Μπουρλής. Στο αξιόλογο πόνημά του για την Παναγία Μήκανη παρατηρεί: «Ο καθηγητής Ν. Βέης έχοντας υπ’ όψιν του την αναφορά στο γράμμα του μητροπολίτου Λαρίσης Νεοφύτου, περί του κελλίου ‘’οι Άγιοι Απόστολοι, οι λεγόμενοι του Καλλίστου’’, και τη σημείωση στο τέλος ενός εντύπου Ευαγγελίου (εκδόσεως Στεφάνου Sabien, Βενετία 1539), το οποίο βρήκε στη μονή Ρουσάνου την 4ην Οκτωβρίου 1908: ‘’τούτο το άγιον και ιερόν Ευαγγέλιον ηγόρασεν ο Δημήτριος, ο Χαλκιάς από τα Τρίκαλα και αφιέρωσεν αυτό εις τον ναόν των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, επονομαζομένου Καλλίστου επί έτους ,ζνστ’ [=1548]’’, ταυτίζει την μονή των Αγίων Αποστόλων των Μετεώρων (Αϊά) με τη μονή του Καλλίστου και μάλιστα θεωρεί την ταύτιση αυτή αναμφίρρηστον. Με όλο όμως τον σεβασμό στην μνήμη του, ο Ν.Βέης έκανε λάθος στην ταύτιση.

Κι αυτό, γιατί κατά τη γνώμη μας ο αείμνηστος δάσκαλος αγνοούσε την ύπαρξη του ‘Κάλλιστρου’ στη Βλαχάβα, αφού στο σχετικά μικρό χρονικό διάστημα της παραμονής του στα Μετέωρα δεν ήταν δυνατόν να επισκεφθεί την εν λόγω περιοχή εξαιτίας της απόστασή της από τον βασικό κορμό των Μετεώρων.

Γι’ αυτό και ταυτίζει τη μονή των Αγίων Αποστόλων με τη μονή του Καλλίστου. Άλλη όμως είναι η μονή των Αγίων Αποστόλων στα Μετέωρα, η μέχρι σήμερα επονομαζόμενη Αϊά, και άλλη η μονή των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου (όπως διευκρινίζεται στο Ευαγγέλιο της μονής Ρουσάνου) του Καλλίστου ή ‘Κάλλιστρου’ στην Βλαχάβα. Η ταύτιση του ονόματος Κάλλιστρος (=Κάλλιστος) είναι αναντίρρητος. 

Η διατήρηση του τοπωνυμίου Κάλλιστρο μέχρι σήμερα στη Βλαχάβα και η ανυπαρξία κάποιου αντίστοιχου στα Μετέωρα, ενισχύει νομίζω την άποψή μας ότι η μονή του Καλλίστρου του ‘Καταστίχου’ ταυτίζεται με το κελλί των Αγίων Αποστόλων των λεγομένων του Καλλίστου του γράμματος του μητροπολίτου Λαρίσης Νεοφύτου και της επιγραφής που διάβασε ο Ν. Βέης στο Ευαγγέλιο της μονής Ρουσάνου.

» Στο ‘Κατάστιχο δια την αποκοπήν των κελλιωτών’ μνημονεύεται το ένα κατόπιν του άλλου τα τρία μοναστήρια της Βλάχαβας, ήτοι ‘η Μίκανη’, ‘του Κάλλιστρου’ και ‘του Μπουνίλα’, σαν τελευταία των 19 μοναστηριών που αναφέρονται εκεί, και είναι και αυτό νομίζω άλλο ένα αποδεικτικό στοιχείο των όσων προηγουμένως υποστηρίξαμε, καθότι τα τρία τελευταία εν λόγω μοναστήρια ήταν απομακρυσμένα από τα ‘αδέλφια΄ τους των Μετεώρων. Συνεπώς, η ‘μονή του Κάλλιστρου’ στη Βλαχάβα ήταν αφιερωμένη στη μνήμη των αγίων αποστόλων Πέτρου και Παύλου, η δε ίδρυσή της ανάγεται σε χρονολογία πριν από το 1550, αφού αναφέρεται στο γράμμα του μητροπολίτου Λαρίσης Νεοφύτου που γράφτηκε κατ’ αυτούς του χρόνους».

Άξιον παρατηρήσεως είναι ότι στα μέσα του 17ου αι. στο ‘Κατάστιχον δια την αποκοπήν των κελλιωτών’, αναγράφονται τα «άσπρα» [=χρήματα] που έδιδε η κάθε μονή ετησίως στην μονή του Μετεώρου. Οπότε οι μονές στην αναφερόμενη περιοχή ήταν κατά σειρά: η Μήκανη, του Καλλίστρου , του Μπουνήλα. Στον ως άνω ‘Κατάστιχο’ η μονή του Καλλίστου ή των Αγίων Αποστόλων αναφέρεται δέκατη όγδοη στην σειρά με τον τίτλου: «του Κάλιστρου».

{flike}

 


Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ