Ερείπια παλαιών μοναστηριών των Αγίων Μετεώρων-Ιερά μονή Τιμίου Προδρόμου

Η Ι.Μ.ΑΓ.ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΑΝΑΠΑΥΣΑ ΚΑΙ ΚΑΤΩΘΙ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΑΤΑ ΕΡΕΙΠΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ

Το ερειπωμένο σήμερα μονύδριο του Τιμίου Προδρόμου κείται σε χαμηλό βράχο  νοτιοδυτικά του Αγίου Νικολάου Αναπαυσά. Από υψηλότερα σημεία γειτονικών βράχων διακρίνει κανείς και σήμερα το περίγραμμα του μικρού μοναστηριακού συγκροτήματος και την στέρνα.

Παλαιότερη μνεία:  Δεν μας είναι γνωστός ο κτίτορας και το έτος ιδρύσεως του μονυδρίου. Πρώτη μνεία περί του Τιμίου Προδρόμου γίνεται στο ‘Χρονικό των Μετεώρων’, όπου αναφέρονται τα εξής: «Τούτου γαρ του κυρίου Ιωάσαφ (του βασιλέως) αιτησαμένου παρά του επισκόπου Σταγών και του πρώτου της σκήτεως τον πύργο της Δούπιανης, ος έστιν εις τον λίθον του Προδρόμου, εδόθη αυτώ διά κηροδοσίας και έσχον οι Μετεωρίται το Αχούριον αυτών έως εις τον καιρόν του Λαρίσσης κυρ Διονυσίου».

Δηλαδή οι Μετεωρίτες πατέρες επί βασιλέως μοναχού Ιωάσαφ (τελ.14ου – αρχ.15ου αι.) έλαβαν τον πύργο της Δούπιανης, που ήταν κτισμένος στον βράχο του Προδρόμου, και δημιούργησαν το παρακείμενο μικρό αχούριο έξωθι της μονής του Αγίου Νικολάου. Αυτό το κράτησαν μέχρι την κοίμηση του μητροπολίτη Λαρίσης Διονυσίου († 1510), προσφέροντες ως ετήσιο φόρο στην Σκήτη της  Δούπιανης τρεις λίτρες κεριού.

Ιστορική εξέλιξη του μονυδρίου. Κατά το έτος 1510/11 με την ευλογία του ηγούμενου του Μεγάλου Μετεώρου Γερασίμου εγκαθίστανται στον ‘Στύλο του Τιμίου Προδρόμου’ για μια επταετία οι ευλογημένοι κτίτορες της μονής Βαρλαάμ άγιοι Θεοφάνης (†1544) και Νεκτάριος (†1550), οι Αψαράδες. Το σημειώνουν οι ίδιοι στα αυτοβιογραφικά του σημειώματα: «Εξεύγημεν από το νησί των Ιωαννίνων και ήλθαμεν εις την σκήτην του ιερού Μετεώρου· και εκαθήσαμε εις τον στύλο της μονής του Προδρόμου έτους ,ζιθ’[=1510/11]» (ΟΔ).

Οι αυτάδελφοι κτίτορες Θεοφάνης και Νεκτάριος λόγω στενότητας του χώρου και ακαταλληλότητας του κλίματος κατά το έτος 1517/8, αφού ήδη είχαν αποκτήσει τους πρώτους υποτακτικούς, απεχώρησαν από τον Τίμιο Πρόδρομο και ανέβηκαν στον ευρύχωρο βράχο του Βαρλαάμ.

Στον κωδ. Υπ’ αριθ.53, του Μεγάλου Μετεώρου (16ου αι.) στο φ.124 υπάρχει η σημείωση: «Ετούτο το χαρτί είναι του Προδρόμου» (ΟΔ), και στο τελευταίο φύλλο του ίδιου κώδικα «του Προδρόμου» (φ.192). Ενδεχομένως ο κώδικας ήταν κτήμα του μικρού αυτού μονυδρίου.

Στο γνωστό ‘Κατάστιχο δια την αποκοπήν των κελλιωτών’ δεν αναφέρεται η μονή του Τιμίου Προδρόμου, ίσως διότι δεν είχε τότε μοναχούς.

Στα μέσα του 17ου αιώνα, στην γνωστή ζητεία των ηγουμένων των μετεωρικών μοναστηριών, που απευθύνονται στον ηγεμόνα της Μολδοβλαχίας Ιωάννη Βασίλειο Lupu (1634-1653), αναφέρονται όγδοοι στην σειρά «οι εις τον Τίμιον Πρόδρομο και Βαπτιστήν» πατέρες. Και υπογράφει «ο καθηγούμενος της θείας και ιεράς μονής του Προδρόμου Αντώνιος ιερομόναχος».

Ο Ρώσος μοναχός και περιηγητής Βασίλειος Μπάρσκυ στα 1745 σχεδίασε το μοναστηράκι του Προδρόμου κάτω από τον Άγιο Νικόλαο τον Αναπαυσά και έθεσε τον τίτλο: «Το ασκητήριον του Τιμίου / Προδρόμου έρημον».

Στα 1782 ο Ελασσονίτης μοναχός Παρθένιος στην πολλάκις μνημονευθείσα χαλκογραφία των Μετεώρων, ζωγράφισε επί του βράχου την μονή του Αγίου Προδρόμου με αρκετά κτίσματα, ναό και κελλία.

Σήμερα το ερειπωμένο μονύδριο είναι μετόχι της Ιεράς Μονής Βαρλαάμ. Η παραχώρηση έγινε με την υπ’ αριθ. 57/1.2.1995 πράξη του σεβασμιωτάτου μητροπολίτη Σταγών και Μετεώρων κ.Σεραφείμ. Η δραστήρια αδελφότητα του Βαρλαάμ έχει πρόγραμμα εν ευθέτω καιρώ να το ανοικοδομήσει, εφ’ όσον επ’ αυτού για μια επταετία εβίωσαν οι άγιοι κτίτορές τους. 

{flike}


Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ