τοῦ κ. Γεωργίου Μηλίτση, διδασκάλου - Εἰδικοῦ Παιδαγωγοῦ

Σχεδόν  ὅλοι οἱ ἄνθρωποι κάποια στιγμή τῆς ζωῆς τους εἶχαν ἀντίδραση δυσανάλογη τοῦ ἔρεθίσματος, δηλαδή θύμωσαν ὑπερβολικά. Αὐτό κατά τούς ψυχολόγους εἶναι φυσιολογικό, ὅταν δέν εἶναι συνεχές φαινόμενο.

᾽Εκκλησία καί θυμός

   Οἱ Πατέρες τῆς ᾽Εκκλησίας χαρακτηρίζουν τό θυμό «ὡς στιγμιαία τρέλλα» (Μ. Βασίλειος) καί σημειώνουν «ὅποιος θέλει νά ἀγωνισθεῖ καί νά φθάσει στήν τελειότητα, πρέπει νά κρατήσει τόν ἑαυτό του μακριά ἀπό τήν ὀργή καί τό θυμό». ῾Ο ἀπόστολος Παῦλος παραγγέλλει: «Κάθε ἔχθρα καί ὀργή καί θυμός καί κραυγή καί βλασφημία, ἄς εἶναι μακριά ἀπό σας, μαζί μέ κάθε κακία»(᾽Εφεσίους. 4:31).

Τί λέμε ΔΕΔ

   ῾Ορισμένοι συνανθρωποί μας κατά τακτά διαστήματα «βγαίνουν ἀπό τά ροῦχα τους», ὅπως λέμε, δηλαδή θυμώνουν ὑπερβολικά, ἔχουν τό σύνδρομο τῆς διαλείπουσας ἐκρηκτικῆς διαταραχῆς (ΔΕΔ). Τό σύνδρομο αὐτό πού στή διεθνή βιβλιογραφία τό βρίσκουμε ὡς intermittent explosive disorder, δέ συμπεριλαμβάνει τούς ἀνθρώπους πού θυμώνουν, ἀπό φυσιολογικές αἰτίες, ἀλλά ἐκείνους πού κατά τήν ὥρα τοῦ θυμοῦ κάνουν πράξεις ἤ λέγουν ἐκφράσεις πού ἄν βρεθεῖς κοντά τους σέ κάνουν νά τραπεῖς σέ φυγή γιατί μπορεῖ νά κινδυνεύσει ἡ ζωή σου, ἔχουν ἀνεξέλεγκτη ὀργή. Τά ἀποτελέσματα τῆς ἀνεξέλεγκτης ὀργῆς μποροῦν νά ὁδηγήσουν τόν πάσχοντα σέ σοβαρές συνέπειες καί σέ ἀνεπανόρθωτες καταστάσεις.

 

   Στή βιβλιογραφία διαβάζουμε ὅτι ἕνα ἄτομο ἔχει διαλείπουσα ἐκρηκτική διαταραχή ὅταν σέ στιγμές θυμοῦ ἔχει συμπεριφορά ἀνάρμοστη καί τελικά καταλήγει νά χάσει τόν ἔλεγχο τοῦ ἑαυτοῦ του, δηλαδή: λέγει κατάρες, φωνάζει δυνατά, ἀπειλεῖ, καταστρέφει ἀντικείμενα καί ἐπιτίθεται στούς συνανθρώπους του.

   ῾Η διαταραχή αὐτή μπορεῖ νά ὑπάρχει στό 7,3% τοῦ πληθυσμοῦ, μέ τό 4% νά ἐμφανίζει τή σοβαρή μορφή τῆς διαταταραχῆς.

Πῶς ἐκδηλώνεται

   ῾Η διαταραχή πού ἐξετάζουμε μπορεῖ νά ἐμφανισθεῖ σέ πολύ μικρή ἡλικία καί θά ἀκολουθεῖ τόν πάσχοντα, ἄν δέν λάβει τά ἀπαραίτητα θεραπευτικά μέτρα, μέχρι τό τέλος τῆς ζωῆς του.

   Στήν παιδική ἡλικία. ῾Η ΔΕΔ, σύμφωνα μέ τίς ἔρευνες πού ἔχουν γίνει, μπορεῖ νά πρωτοεμφανισθεῖ, κυρίως σέ κορίτσια, στήν ἡλικία τῶν 2 μηνῶν ἔως καί 3 χρονῶν. Στά παιδιά πού πάσχουν ἀπό ΔΕΔ τό σύνδρομο ἐκδηλώνεται ὡς ἑξῆς: τά παιδιά κάνουν ἐπαναλαμβανόμενες στερεοτυπικές κινήσεις ἤ συσπάσεις, κοκκινίζουν, ἱδρώνουν, φουσκώνουν τό σῶμα τους καί δέν ἀναπνέουν κανονικά. Θά πρέπει νά σημειωθεῖ ὅτι ἡ συνείδηση τοῦ παιδιοῦ δέν εἶναι ἐξασθενημένη.

   Τό ἐπεισόδιο ἀρχίζει ξαφνικά καί συνήθως διαρκεῖ λίγα λεπτά (σπάνια ὧρες). ῞Οταν τό παιδί βρίσκεται κάτω ἀπό στρές ἤ ἔχει ἀνία ἡ διάρκεια τῆς ΔΕΔ μπορεῖ νά διαρκέσει περισσότερο χρόνο.

   Στήν ὥριμη ἡλικία. Στά περισσότερα ἄτομα ἡ ΔΕΔ πρωτοεμφανίζεται στήν ἡλικία τῶν 10 ἔως 18 ἐτῶν, κυρίως στίς γυναῖκες. ᾽Εκδηλώνεται μέ ξαφνικές καί ἐπαναλαμβανόμενες ἐξάρσεις ὀργῆς, πάντοτε σάν ἀπάντηση σέ μικρά προκλητικά ἐρεθίσματα. Κατά τήν διάρκεια πού τό σύνδρομο εἶναι σέ ἔξαρση ὁ ἀσθενής οὐρλιάζει λέγοντας χυδαῖες ἐκφράσεις, καταριέται, ἀπειλεῖ, δαγκώνεται, ξύνεται, καταστρέφει ἀντικείμενα, ἐπιτίθεται στούς συνανθρώπους του καί γενικά δέ μπορεῖ νά ἐλέγξει τή συμπεριφορά του, ἔχει ὅπως λέμε ψυχωτικά συμπτώματα. ᾽Ακόμα ἔχουν καταγραφεῖ κόπωση, ἀμνησία καί ἔνοχα αἰσθήματα.

      ᾽Από τίς ἔρευνες πού ἔγιναν βρέθηκε ὅτι πρίν νά ἀρχίσει ἡ ἐκδήλωση τοῦ φαινομένου, γιά ἕνα κλάσμα τοῦ δευτερολέπτου, τό ἄτομο ἔχει ἐπίγνωση τοῦ τί πρόκειται νά ἐπακολουθήσει, ἀλλά δέ μπορεῖ νά ἐλέγξει τόν ἑαυτό του. ῞Οταν τούς ζητήθηκε νά περιγράψουν αὐτά πού προηγοῦνται τῆς ΔΕΔ εἶπαν ὅτι προηγεῖται αὐξανόμενος ἐνθουσιασμός, ἰσχυρά ψυχολογική ἔνταση, αὐξάνουν οἱ παλμοί τῆς καρδιᾶς, αἰσθάνονται σφίξιμο στό στῆθος, ἔχουν θυμωμένες σκέψεις κλπ. ῞Ολα αὐτά ὁδηγοῦν τό ἄτομο νά δράσει ἐπιθετικά.

Μετά τήν ἐκδήλωση τοῦ φαινομένου

   Θά πρέπει νά σημειώσουμε ὅτι ἡ ΔΕΔ δέν εἶναι μιά ἀντίδραση πού μπορεῖ νά προμελετηθεῖ. Μετά τήν πάροδο τοῦ παροξυσμοῦ τό ἄτομο νιώθει ἀνακούφιση ἀπό τό στρές καί γιά κάποιο χρονικό διάστημα πιστεύει ὅτι ἡ συμπεριφορά του εἶναι δικαιολογημένη. ῞Οταν ἀργότερα θά σκεφθεῖ πιό ψύχραιμα αἰσθάνεται γιά τή συμπεριφορά του ντροπή, ἐνοχή, θλίψη, σύγχυση καί λύπη.

Αἰτίες πού τήν προκαλοῦν

   Πάντα πίσω ἀπό τό θυμό βρίσκεται κάποια αἰτία, ὁρισμένοι ὅμως συνάνθρωποί μας «τρώγονται καί μέ τά ροῦχα τους», ὅπως λέγει ὁ λαός. Οἱ κυριότερες αἰτίες πού ὁδηγοῦν ἕναν ἄνθρωπο στή ΔΕΔ εἶναι βιολογικές καί ψυχοκοινωνικές.

1. Βιολογικές.

   α). Δυσλειτουργίαστήν παραγωγήσεροτονίνης. ῾Ο ὀργανισμός ὁρισμένων ἀνθρώπων δέν παράγει τή σεροτονίνη πού ἔχει ἀνάγκη. Η σεροτονίνη εἶναι ἕνας νευροδιαβιβαστής τοῦ ἐγκεφάλου, ἀλλά, ἡ ἀλήθεια ὅμως εἶναι πώς τό μεγαλύτερο ποσοστό της παράγεται στό... πεπτικό σύστημα. Η ἔλλειψη τῆς σεροτονίνης ἐπηρεάζει ἄμεσα τή διάθεση, τά αἰσθήματα, τή μνήμη, τήν ὄρεξη, τήν ἀντοχή στόν πόνο, τήν αὐτοπεποίθηση, τόν ὕπνο, τήν πέψη καί τή ρύθμιση τῆς θερμοκρασίας τοῦ σώματος τοῦ ἀνθρώπου.

   β). Τό στρές. ῾Η καθημερινή οἰκογενειακή, ἐπαγγελματική καί κοινωνική ζωή πολλῶν συνανθρώπων μας εἶναι ὑφασμένη μέ τό στρές. Αὐτό ἔχει σάν ἀποτέλεσμα ὁ ἄνθρωπος νά ἔχει συμπεριφορά πού δέν εἶναι φυσιολογική.

   γ). Σύνδρομο στέρησης. ῎Ατομα πού εἶναι ἀλκοολικά ἤ κάνουν χρήση οὐσιῶν ὅπως ναρκωτικά ἤ ἄλλες χημικές οὐσίες πού δροῦν στόν ἐγκέφαλο ὅταν δέ μποροῦν νά πάρουν «τή δόση τους», σύνδρομο στέρησης, τότε ἔχουν συμπεριφορά ἀφύσικη.

   δ). Μετατραυματικό σύνδρομο. Πολλοί ἔμφανίζουν συμπτώματα ΔΕΔ μετά ἀπό ἕνα τραυματισμό στό κεφάλι ἤ μία ἐγχείρηση.

2. Ψυχοκοινωνικές.

   α). Διαταραγμένη προσωπικότητα. ῞Ολοι μας γνωρίζουμε ὅτι στή διαμόρφωση τοῦ χαρακτήρα ἑνός ἀνθρώπου παίζουν κύριο λόγο ἡ κληρονομικότητα καί ἡ ἀνατροφή πού πῆρε ἀπό τήν οἰκογένειά του καθῶς καί ἡ κοινωνία μέσα στήν ὁποία μεγάλωσε.

   Τά ἄτομα μέ ΔΕΔ συνήθως μεγάλωσαν σέ ἀσταθεῖς οἰκογένειες ὅπου οἱ λεκτικές ἐκρήξεις, ἡ σωματική καί ἡ συναισθηματική κακοποίηση ἦταν ρουτίνα. Συνήθως στά περιβάλλοντα αὐτά τά ἄτομα κάνουν χρήση ἀλκοόλ ἤ ναρκωτικῶν οὐσιῶν.

   ᾽Ακόμα τά ἄτομα αὐτά ἀπογοητεύονται εὔκολα, ἔχουν δυσκολία νά διαχειριστοῦν τά συναισθήματα τοῦ θυμοῦ καί τῆς ἐχθρότητας, εἶναι ἀσταθή συναισθηματικά γιατί δέν ξέρουν νά ἐλέγξουν τά συναισθήματά τους. ᾽Επίσης πιστεύουν ὅτι «ὅλοι οἱ συνανθρωποί τους εἶναι ἐναντίον τους» καί ὅτι μέ τήν ἀντίδρασή τους αὐτή ἀποκαθιστοῦν τήν εὔθραστη αὐτοεκτίμησή τους.

   β) Κληρονομικότητα.  ῎Αν ἐρευνήσουμε τό γενεαλογικό δέντρο τοῦ ἀνθρώπου πού παρουσιάζει  συμπτώματα ΔΕΔ  θά διαπιστώσουμε ὅτι κάποιος πρόγονός του ἔπασχε ἀπό ἴδιο σύνδρομο. 

 ῎Ετσι πολλοί συνάνθρωποί μας γεννήθηκαν ἤ ἀπέκτησαν διαταραγμένη προσωπικότητα κι αὐτό τούς κάνει νά ἀντιδροῦνε διαφορετικά ἀπό ὅτι θά ἀντιδροῦσε στό ἐρέθισμα ἕνας λογικός ἄνθρωπος. 

Θεραπεία.

   ῾Ο θυμόςεἶναι μία φυσική προσαρμοστική μορφή ἀντίδρασης σέ ἐξωτερικές ἀπειλές. Θεωρεῖται ὡς μία μορφή προστατευτικῆς ἀντίδρασης. ῾Η συναισθηματική αὐτή ἀντίδραση ἐπιτρέπει σ᾽ ἕνα πρόσωπο νά ὑπερασπιστεῖ τόν ἑαυτό του ὅταν δέχεται ἐπίθεση.Μία ὁρισμένη ποσότητα θυμοῦ, ὡς ἐκ τούτου, εἶναι ἀπαραίτητη γιά τήν ἐπιβίωση.

   ᾽Από τήν ἄλλη πλευρά, δέν εἶναι φυσιολογικό νά ἐπιτίθεμαι σέ κάθε πρόσωπο ἤ ἀντικείμενο πού μέ ἐνοχλεῖ ὅπως νόμοι, κοινωνικές νόρμες κλπ. ῾Η κοινή λογική θέτει ὅρια στό πόσο μπορεῖὁ θυμόςμας νά εἶναι φυσιολογικὀς.

   ῞Οταν συνειδητοποιήσει κάποιος ὅτι ἡ ΔΕΔ τόν ἔχει κυριεύσει τό πρῶτο πού πρέπει νά κάνει εἶναι νά πάρει ἀπόφαση νά βοηθήσει τόν ἑαυτό του νά θεραπευθεῖ. Στή συνέχεια θά ἐπισκεφθεῖ εἰδικό γιατρό-θεραπευτή. Αὐτός μπορεῖ νά βοηθήσει νά καθοριστεῖ τό συναισθηματικό ὑπόβαθρο τοῦ ἀτόμου εἴτε μέ φαρμακευτική ἀγωγή ἤ μέ ψυχοθεραπεία. ᾽Επίσης μπορεῖ νά ζητήσει νά γίνουν διάφορες ἐξετάσεις ὅπως: μαγνητική τομογραφία, ἡλεκτροεγκεφαλογράφημα ἤ παθοψυχολογική μελέτη. Μέ τίς ἐξετάσεις βρίσκουμε πώς λειτουργοῦν ἡ μνήμη, ἡ προσοχή, ἡ σκέψη, ἡ ἀντίληψη, τό συναίσθημα καί ἡ βούληση. Με βάση τά ἀποτελέσματα τῶν ἐξετάσεων καθορίζεται καί ὁ τρόπος θεραπείας τοῦ ἀσθενούς.

   ῎Αν ἡ ΔΕΔ παρουσιαστεῖ σέ νηπιακή ἡλικία, μέχρι 3 ἐτῶν, δέ δίνουμε στό παιδί καμιά εἰδική θεραπεία.

ΔΕΔ καί ἐπιληψία

   Πολλοί συγχέουν τή ΔΕΔ μέ τήν ἐπιληψία, ὅμως αὐτό δέν εἶναι σωστό. Κατά τήν ἐκδήλωση τῆς ΔΕΔ ὁ ἀσθενής δέ δαγκώνει τή γλῶσσα του, δέν ἔχει ἀκράτεια οὔρων, δέν αὐτοτραυματίζεται, δέν ἔχουμε κυάνωση τοῦ δέρματος καί ἔχουμε φυσιολογική ἀντίδραση στό φῶς. ᾽Επίσης δέν ἔχουμε ἐπιληπτικόμορφες ἐκφορτίσεις. Μετά ἀπό μία ἐπιληπτική κρίση ἔχουμε σημαντική αὐξηση τῆς προλακτίνης στό αἷμα τοῦ ἀτόμου ἐνῶ στή ΔΕΔ δέ συμβαίνει αὐτό.

᾽Αποτελέσματα

   ῾Η ΔΕΔ μπορεῖ νά ἔχει σοβαρές συνέπειες γιά τό ἴδιο τό ἄτομο ἀλλά καί γιά τούς συνανθρώπους του. Μπορεῖ νά δημιουργήσει ἀνεπανόρθωτες καταστάσεις στήν οἰκογένεια ἀλλά καί στήν ἐργασία. ῞Ολοι εἶναι ἔτοιμοι νά δοῦν ἀνά πάσα στιγμή τό ἄτομο νά ἐκρήγνυται καί μόλις ἐμφανισθεῖ ἡ διαταραχή ἀπομακρύνουνται γιά νά μήν ὑποστοῦν τά ἐπακόλουθα τῆς διαταραχῆς, ἄλλωστε δέ μποροῦν νά τοῦ προσφέρουν καμιά βοήθεια τήν ὥρα τοῦ παροξυσμοῦ.

   Τό ἀτομο μέ ΔΕΔ σιγά - σιγά ἀπομονώνεται ἀφοῦ σχεδόν ὅλοι, φίλοι, συνάδελφοι, ἀπομακρύνονται καί τό ἐγκαταλείπουν. Βέβαια αὐτό ἐπιδεινώνει τήν κατάσταση τοῦ ἀσθενούς καί τόν ὁδηγεῖ στήν κατάθλιψη καί στήν ἔλλειψη αὐτοεκτίμησης.

   ᾽Από μᾶς τά ἄτομα αὐτά ἔχουν ἀνάγκη ἀπό κατανόηση, βοήθεια καί ὑποστήριξη, ἄς τά δίνουμε ὅλα αὐτά μέ ἀγάπη.

᾽Ενδεικτική βιβλιογραφία

1. AmJPsychiatry, 169:577-588, 2012. LEE RJ, GILL A, CHEN B, McCLOSKEY M, COCCARO EF y cols.: Modulation of central serotonin affects emotional information processing in impulsive aggressive personality disorder. J Clin Psychopharmacol, 32:329-335, 2012.

2. Rodríguez Martínez A. Los trastornos puros. En: S Ros Montalban, R Gracia Marco (ed.). Impulsividad. Barcelona: Ars Medica, 2004.

3. Soler PA, Gascón J. RTM III Recomendaciones terapéuticas en los trastornos mentales. Barcelona: Ars Médica, 2005.

4. Tania Maria da Cunha Doutel Barreto, Carla Rodrigues Zanin, Neide Aparecida Micelli Domingos: Intervenção cognitivo-comportamental em transtorno explosivo intermitente: relato de caso     Rev. bras.ter. cogn. v.5 n.1 Rio de Janeiro jun. 2009

5. https://kalimeristherapist.com, Διαλείπουσα ἐκρηκτική Διαταραχή,Αθήνα,

6. http://www.minzdrav-rf.ru/article/75, РПВ - расстройство прерывистой вспыльчивости, 25 Δεκ 2013

7. www.iatronet.gr/iatriko-lexiko, Διαλείπουσα ἐκρηκτική διαταραχή

8. www.otempo.com.br, Se você tem ataques de fúria frequentes, pode estar doente, 25 Μαΐ 2014


Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ