τοῦ κ. Γεωργίου Θ. Μηλίτση, διδασκάλου - Εἰδικοῦ Παιδαγωγοῦ

῞Ολοι μας δεχόμαστε διά μέσου τῶν αἰσθήσεών μας διάφορες πληροφορίες ἀπό τό περιβάλλον μας καί μέ βάσει αὐτές καταλαβαίνουμε τό τί συμβαίνει γύρω μας. ῞Οταν ὅμως αὐτά ἀποτυγχάνουν ἤ ἔχουν ἀλλάξει τά δεδομένα, ἡ πρόσβαση στό περιβάλλον διαταράσσεται καί δέν ἔχουμε σωστή ἀντίληψη τῶν ὅσων συμβαίνουν γύρω μας. Τό ἄτομο πού παρουσιάζει αὐτά τά συμπτώματα λέμε ὅτι ἔχει τό σύνδρομο «Διαταραχή αἰσθητηριακῆς ἐπεξεργασίας».
Τό σύνδρομο αὐτό μπορεῖ νά συναντήσουν κατά τήν ἀνατροφή κάποιου παιδιοῦ τους οἱ γονεῖς καί οἱ ἐκπαιδευτικοί στήν αἴθουσα διδασκαλίας. Στή βιβλιογραφία τό σύνδρομο τό συναντᾶμε ὡς δυσλειτουργία αἰσθητηριακῆς ὁλοκλήρωσης ἤ SPD

Τί ὀνομάζουμε «Διαταραχή αἰσθητηριακῆς ἐπεξεργασίας»
Μέ τόν ὅρο «Διαταραχή αἰσθητηριακῆς ἐπεξεργασίας» ἐννοοῦμε τήν ἀδυναμία τοῦ ἀτόμου νά ἐπεξεργασθεῖ τίς πληροφορίες πού δέχεται διά μέσου τῶν αἰσθήσεων του. Τό ἄτομο μέ τό σύνδρομο πού ἐξετάζουμε ἔχει δυσκολίες στό νά ἐπεξεργασθεῖ, νά ἀναλύσει, νά ἀντιδράσει καί νά ἀπαντήσει στίς πληροφορίες καί τά ἐρεθίσματα πού στέλνουν στόν ἐγκέφαλό του, λόγω ὑπερευαισθησίας, μία ἤ περισσότερες αἰσθήσεις, ὅπως ἡ ἀφή, ἡ ἀκοή, ἡ ὁραση, ....
Πῶς ἐκδηλώνεται
῞Οπως προείπαμε τό ἄτομο μέ διαταραχή αἰσθητηριακῆς ἐπεξεργασίας ἄν καί οἱ αἰσθήσεις του δέχονται ἐρεθίσματα ἀπό τό περιβάλλον ὁ ἐγκέφαλος δέν ἔχει τή δυνατότητα νά τά ἐπεξεργασθεῖ, νά τά ἑρμηνεύσει καί νά δώσει τίς πρέπουσες ἀπαντήσεις, ἀντιδράσεις.
῎Ας ἀφήσουμε μιά μητέρα νά μᾶς περιγράψει τήν κόρη της πού ἔχει τό σύνδρομο. «Τό πρόβλημα εἶναι ὅτι ἡ κόρη μου δυσκολεύεται νά ἑρμηνεύσει τά μηνύματα πού λαμβάνει. ῾Ο ἐγκέφαλός της παρερμηνεύει κάποια συναισθήματα καί τή θερμοκρασία, ὅπως αὐτό τοῦ πόνου ἤ μπορεῖ νά μή αἰσθάνεται τόν πόνο. ῞Οταν ἦταν δύο ἐτῶν τήν πονοῦσαν τά ροῦχα της, δέ μπορούσαμε νά τήν ἀγγίξουμε! ᾽Ακόμα καί τό βούρτσισμα τῶν μαλλιῶν τήν ἔφερναν σέ σημεῖο δακρύων. Δέ μποροῦσε νά ὑποφέρει καί τό αἴσθημα τῆς θερμοκρασίας ἤ τό νερό τήν ὥρα τοῦ μπάνιου!.»
Τά συμπτώματα ποικίλλουν σέ μεγάλο βαθμό μεταξύ τῶν παιδιῶν. Τά πιό συνήθη, σύμφωνα μέ τό ῞Ιδρυμα τῆς Διαταραχῆς αἰσθητηριακῆς ἐπεξεργασίας τῶν ΗΠΑ, εἶναι τά ἀκόλουθα. ῎Ας τά δοῦμε.
1. Βρέφη καί νήπια: ῎Εχουν προβλήματα μέ τό φαγητό. ᾽Αρνοῦνται νά πᾶνε σέ ὁποιονδήποτε, παρά μόνο σέ ἐκεῖνον πού βλέπουν συνέχεια (συνήθως τή μητέρα). ῎Εχουν προβλήματα ὕπνου ἤ ὑπνηλίας. Εἶναι ἐξαιρετικά εὐερέθιστα, ὅταν εἶναι ντυμένα, Αἰσθάνονται ἄβολα μέ τά ροῦχα. Σπάνια παίζουν μέ τά παιχνίδια, εἰδικά ἐκείνα πού ἀπαιτοῦν δεξιότητες. ῎Εχουν δυσκολία νά μετατοπίσουν τό κέντρο βάρους ἀπό ἕνα ἀντικείμενο στό ἄλλο. Δέν αἰσθάνονται πόνο. ᾽Αντιστέκονται στίς ἀγκαλιές. Δέ μποροῦν νά ἀντισταθοῦν στό πιπίλισμα μιᾶς πιπίλας ἤ κοιτάζουν ἐπίμονα τά παιχνίδια. ῎Εχουν κακή ἰσορροπία καί πέφτουν πάνω σέ πράγματα. Μιλᾶνε λίγο ἤ καθόλου. Εὔκολα ξαφνιάζονται. Εἶναι ἐξαιρετικά ζωηρά, κινοῦν συνεχῶς τό σῶμα τους ἤ τρέχουν ἀσταμάτητα. Καθυστεροῦν νά μπουσουλήσουν καί νά κάνουν τά πρῶτα τους βήματα.
2. Παιδιά προσχολικῆς ἡλικίας: ῎Εχουν δυσκολία στήν ἐκπαίδευση τῆς τουαλέτας. ῾Υπερβολική εὐαισθησία στό ἐρέθισμα ἤ ἀντιδροῦν ὑπερβολικά στήν ὑφή, τό θόρυβο καί τίς μυρωδιές. Δέν ἀναγνωρίζουν τό ἄγγιγμα ἐκτός κι ἄν γίνεται μέ ἐξαιρετική δύναμη. ῎Εχουν μαθησιακές δυσκολίες. Εἶναι ἀδέξια. Βρίσκονται σέ συνεχή κίνηση. Παίρνουν τό χῶρο τῶν ἄλλων καί θέλουν νά ἀκουμπήσουν τά πάντα γύρω τους. Δυσκολεύονται νά κάνουν φίλους (ὑπερβολική ἐπιθετικότητα ἤ παθητικότητα.) ῎Εχουν ξαφνικές ἀλλαγές στή διάθεση καί παρουσιάζουν ξεσπάσματα πού εἶναι ἀπροσδόκητα. Φαίνονται ἀδύναμα. Εἶναι δύσκολο νά καταλάβει κανείς τήν ὁμιλία τους. Δέ φαίνεται νά κατανοοῦν τίς προφορικές ὁδηγίες.
3. Παιδιά σχολικῆς ἡλικίας: ῎Εχουν ὑπερβολική εὐαισθησία στό ἐρέθισμα ἤ ἀντιδροῦν ὑπερβολικά στήν ὑφή, τό θόρυβο καί τίς μυρωδιές. ᾽Αποσπᾶται εὔκολα ἡ προσοχή τους στήν τάξη καί εἶναι πολύ νευρικά. ᾽Ενθουσιάζονται εὔκολα στήν παιδική χαρά, στό διάλειμμα καί στήν τάξη.
᾽Αργοῦν νά προετοιμάσουν τά μαθήματά τους γιά τό σχολεῖο. ᾽Αποφεύγουν τίς ὑποχρεώσεις τους ὅπως π.χ τό διάβασμα. Εἶναι ἀδέξια, σκοντάφτουν συχνά κ.ἄ. Δυσκολεύονται νά μάθουν νέες δραστηριότητες. Βρίσκονται σέ συνεχή κίνηση. Προτιμοῦν τίς καθιστικές δραστηριότητες. Δυσκολεύονται νά κάνουν νέους φίλους. «Κολλᾶνε» στίς δραστηριότητες τους, προτιμοῦν νά κάνουν τά ἴδια καί τά ἴδια. Δυσκολεύονται στήν ἀνάγνωση, στήν ὁμιλία καί δέν ἔχουν εὐχέρεια λόγου καί εἶναι κάπως διστακτικά.

᾽Αποτελέσματα
῾Ο ἐπιστήμονας πού ἐρεύνησε τό σύνδρομο αὐτό εἶναι ὁ A. Jean Ayres, PhD, ἑκπαιδευτικός ψυχολόγος καί νευροεπιστήμονας καί τό παρομοίασε σά νευρολογικό «μποτιλιάρισμα» πού ἐμποδίζει ὁρισμένα μέρη τοῦ ἐγκεφάλου νά ἑρμηνεύσουν σωστά τίς πληροφορίες πού παίρνουν ἀπό τίς αἰσθήσεις.
῾Η ἰδιομορφία αὐτή διαταράσσει τή λειτουργικότητα τοῦ ἀτόμου μέ ἀποτέλεσμα νά ἔχει ἀποδιοργανωμένη συμπεριφορά, νά συναντᾶ δυσκολίες καί ἀδεξιότητα στήν ἐκτέλεση τῶν καθημερινῶν του ἐργασιῶν. Νά ἔχει προβλήματα συμπεριφορᾶς, αἴσθημα ἀποτυχίας, μεγάλο ἄγχος, κατάθλιψη, σχολική ἀποτυχία καί πολλά ἄλλα προβλήματα πού ἐπηρεάζουν τήν καθημερινή του ζωή ἄν δέν τύχουν ἀποτελεσματικῆς θεραπείας.

Συχνότητα τῆς διαταραχῆς
᾽Αρκετοί ἐπιστήμονες ἀσχολήθηκαν καί ἀφιέρωσαν χρόνο τους γιά νά ἐρευνήσουν τό σύνδρομο. ῎Ετσι οἱ μελέτες ἔδειξαν ὅτι τουλάχιστον 1 στά 20 παιδιά, μελέτη τῶν Ahn, Miller, Milberger, McIntosh, 2004, ἐπηρεάζεται ἀπό τό σύνδρομο.
Μιά ἄλλη ἐρευνητική μελέτη ἀπό τήν Alice Κάρτερ καί συναδέλφους της πού εἶναι μέλη τῆς ἐπιστημονικῆς ὁμάδας Διαταραχή Αἰσθητηριακῆς ᾽Επεξεργασίας ( Ben-Sasson, Carter, Briggs-Gowen, 2009 ) δείχνει ὅτι 1 στά 6 παιδιά ἔχει τά συμπτώματα τοῦ συνδρόμου τά ὁποῖα ἐπηρεάζουν ἀρκετά τήν καθημερινή τους ζωή. ῾Η ἔρευνα ἔδειξε ἐπίσης ὅτι, συνήθως, κάθε 6ο παιδί ἔχει συμπτώματα τοῦ συνδρόμου μέ ἀποτέλεσμα νά διαταράσσεται ἡ κανονική ζωή τῆς οἰκογένειας.
Αἰτίες - Αὐτισμός καί SPD
Πολλοί ἐπιστήμονες μέχρι τώρα κατέτασαν τό SPD στόν αὐτισμό διότι ἔχουμε πολλά ἴδια συμπτώματα, οἱ τελευταῖες ὅμως ἔρευνες ἔδειξαν ὅτι αὐτό δέν εἶναι σωστό. Βέβαια καί στά δυό σύνδρομα παρατηροῦμε κοινά συμπτώματα, ἀλλ ὅμως εἶναι δύο διαφορετικά καί δέν πρέπει νά συγχαίουμε. ῎Ερευνες πού ἔκαναν ἐπιστήμονες στήν Καλιφόρνια καί στό Σάν Φρανσίσκο ἔδειξαν ὅτι τά παιδιά μέ SPD ἔχουν ποιοτικές διαφορές στή δομή τοῦ ἐγκεφάλου τους. ῾Η ἀνακάλυψη αὐτή ἔδειξε ὅτι τό SPD εἶναι ξεχωριστό σύνδρομο.
Οἱ ἐρευνητές διεπίστωσαν ὅτι τά περισσότερα παιδιά, τό 80-90% μέ τό σύνδρομο τοῦ αὐτισμοῦ ἔχουν καί συμπτώματα τοῦ συνδρόμου SPD. Αὐτό δέν ἐπιτρέπει νά γίνει ἀπό τούς εἰδικούς σωστή διάγνωση, γιατί σέ περιπτώσεις ὅπου τό SPD ἐκφράζεται πολύ ἔντονα, τό παιδί μπορεῖ νά διαγνωστεῖ λανθασμένα μέ «αὐτισμό». Στήν περίπτωση αὐτή ἡ παρέμβασή μας γιά τή θεραπεία τοῦ αὐτισμοῦ ἀνατρέπει τή θεραπεία τοῦ συνδρόμου SPD.

῾Υπάρχει θεραπεία;
Οἱ γονεῖς ὅταν καταλάβουν ὅτι τό παιδί τους ἔχει τό σύνδρομο θά πρέπει νά ἀπευθυνθοῦν στούς εἰδικούς πού θά τό βοηθήσουν νά ὀργανώσει τό κεντρικό νευρικό του σύστημα γιά νά μπορέσει νά ἐλέγχει τίς πληροφορίες πού δέχεται διά μέσου τῶν αἰσθήσεών του. Οἱ εἰδικοί προτείνουν τήν ἐργοθεραπεία ὡς κύρια μορφή θεραπείας τοῦ συνδρόμου. ῾Η ἐργοθεραπεία πού πρέπει νά ἀρχίζει ἀπό τήν ἡλικία τῶν τεσσεράμισι ἐτῶν βοηθεῖ πολύ στή θεραπεία του. Γι᾽ αὐτό ὅλα τά Εἰδικά σχολεῖα καί τά λοιπά ἱδρύματα τά ὁποῖα φιλοξενοῦν ἄτομα μέ τό σύνδρομό θά πρέπει νά ἔχουν ἐργοθεραπευτή.
Καθήκοντα τῶν γονέων
Τό παιδί μέ SPD ἔχει μεγάλη ἀνάγκη ἀπό τή βοήθεια τῶν γονέων του καί τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς οἰκογενείας του. Τά τελευταῖα χρόνια οἱ εἰδικοί συνιστοῦν στούς γονεῖς τή θεραπεία μέ αἰσθητηριακή ὁλοκλήρωση, ὅπως λέγεται.
῎Ας δοῦμε τί προτείνει ἕνας εἰδικός στούς γονεῖς.
῾Η θεραπεία μέ τή χρήση αἰσθητηριακῆς ὁλοκλήρωσης θά ἐνθουσιάσει κάθε παιδί! Μπορεῖτε νά χρησημοποιήσετε ἀστεῖες ἰδέες γιά νά παίξετε μέ τό παιδί σας, χρησιμοποιῶντας αἰσθητικές τεχνικές ἤ νά ἀγοράσετε παιχνίδια καί ἄλλα ἀντικείμενα πού τό ἐνδιαφέρουν!
῾Υπάρχουν χιλιάδες ἰδέες πού θά σᾶς βοηθήσουν νά ἐφαρμόσετε τήν αἰσθητηριακή μέθοδο. Παρακάτω παραθέτουμε μιά λίστα δραστηριοτήτων ἀφῆς πού μπορεῖ νά χρησιμοποιηθεῖ στό σπίτι. ῾Ο κατάλογος αὐτός μπορεῖ νά χρησιμεύσει ὡς σημεῖο ἐκκίνησης γιά τήν ἐργοθεραπεία. ῞Ολα ὅσα προτείνουμε μποροῦν νά ἀγοραστοῦν ἀπό ἕνα κατάστημα παιχνιδιών ἤ online. ᾽Ακόμα μπορεῖτε νά χρησιμοποιήσετε ἀντικείμενα ἀπό τό νοικοκυριό σας.
1. Σταθμισμένο γιλέκο. Αὐτό προκαλεῖ μεγάλη πίεση. Τό βάρος τοῦ γιλέκου βοηθεῖ τό παιδί νά ἠρεμήσει μέ ἀποτέλεσμα νά ἔχουμε καλύτερη ἐνσωμάτωση τῶν ἐρεθισμάτων πού δέχεται μέ τίς αἰσθήσεις του. Τό γιλέκο βοηθεῖ τό παιδί νά βελτιώσει τήν ἱκανότητά του νά συγκεντρωθεῖ. ῎Αν δέ μποροῦμε νά προμηθευθοῦμε γιλέκο, ἔχουμε τά ἴδια ἀποτελέσματα ἄν χρησημοποιήσουμε ἕνα μικρό σακίδιο που περιέχει βιβλία ἤ νά τό φορέσουμε σφικτό μαγιό.
2. Βαριές κουβέρτες. ῞Οταν τό παιδί κοιμᾶται τό σκεπάζουμε μέ βαριἀ κουβέρτα ἤ πάπλωμα διότι ἔτσι τοῦ ἐξασφαλίζουμε σταθερή καί μεγάλη πίεση, ἡ ὁποία ἔχει κατευναστική ἐπίδραση.
3. Κούνια. Στό ἐμπόρειο ὑπάρχουν εἰδικές κούνιες πού μπορεῖς νά τίς κρεμάσεις ἀπό τήν ὀροφή. Αὐτό ὅμως δέν εἶναι πάντα κατορθωτό διότι ἔχει ὑψηλό κόστος. Σάν ἐναλλακτική λύση μποροῦμε νά χρησιμοποιήσουμε μιά κουβέρτα, νά τό βάζουμε μέσα σ᾽ αὐτήν καί νά τό κουνοῦμε ἄλλοτε ἀκανόνιστα, γιά νά βοηθήσουμε τήν ἀνάπτυξή του, καί ἄλλοτε ρυθμικά γιά νά ἠρεμεῖ.
4. Μπάλα. ῾Η μπάλα, ὅταν παιζει τό παιδί μ᾽ αὐτήν, βοηθᾶ πολύ τίς αἰσθήσεις νά ἀναπτυχθοῦν, γιά παράδειγμα, συμπιέζοντας τή μπάλα, τό παιδί βάζει μεγάλη δύναμη μέ ἀποτέλεσμα νά αἰσθάνεται τήν ἀντίσταση πού προβάλλει αὐτή.
5. Τραμπουλίνο. Τό τραμπουλίνο εἶναι ἕνα εὐχάριστο παιγνίδι πού βοηθᾶ τό παιδί νά ἀναπτύξει τίς αἰσθήσεις του. Δυστυχῶς τό παιγνίδι αὐτό εἶναι μεγάλο καί πολύ ἀκριβό, μποροῦμε ὅμως νά χρησιμοποιήσουμε τό κρεβάτι ἤ τόν καναπέ τοῦ σπιτιοῦ μας.
6. Τό τοῦνελ. Εἶναι ἕνα παιγνίδι πού τό βρίσκουμε σέ πολλές παιδικές χαρές καί πού μποροῦμε νά τό βροῦμε στό ἐμπόρειο. Τό τοῦνελ βοηθᾶ τό παιδί νά κινεῖται στό χῶρο καί τό ἐξαναγκάζει νά κάνει προσπάθεια κατά τή διάρκεια τοῦ παιγνιδιοῦ. Τό παιδί σέρνετε στό πάτωμα κάνοντας ποικίλες κινήσεις, οἱ εἰδικοί λέγουν ὅτι εἶναι μία διασκεδαστική αἰσθητηριακή δραστηριότητα πού φέρνει καλά ἀποτελέσματα γιά τή θεραπεία τοῦ συνδρόμου.
῎Αν τά οἰκονομικά δέν μᾶς ἐπιτρέπουν νά ἀγοράσουμε τό παιγνίδι μποροῦμε νά φτιάξουμε τούνελ μέ μαξιλάρια ἤ κουβέρτες καί νά ὑποδείξουμε στό παιδί νά συρθεῖ.
7. Τό ποδήλατο. Τό σταθερό ποδήλατο βοηθεῖ τό παιδί νά ἀναπτύξει τίς αἰσθήσεις του, νά γυμναστεῖ καί νά διασκεδάσει.
8. Σουηδική τοίχων. ῞Ολα τά παιδιά τά ἀρέσει νά ἀνεβαίνουν σέ σκάλες
ἤ σέ δέντρα. Αὐτό μπορεῖ νά γίνει τίς ἐποχές πού ὁ καιρός εἶναι κατάλληλος, τό χειμώνα ὅμως μποροῦμε στούς τοίχους ἕνος δωματίου νά φτιάξουμε ξύλινες κατασκευές στίς ὁποῖες θά μπορεῖ τό παιδί νά ἀναρριχᾶται καί νά γυμνάζεται.
9. Παιχνίδια ἀφῆς. Τά παιχνίδια πάντα προκαλοῦν τό ἐνδιαφέρον καί συγκινοῦν τά παιδιά. Αὐτό μποροῦν νά τό ἐκμεταλλευτοῦν οἱ γονεῖς πού τό παιδί τους ἔχει SPD. Μερικά παιχνίδια τά βρίσκουμε μέσα στό σπίτι, ὅπως σαπούνι ἀφροῦ, μολύβια διαφόρων χρωμάτων, ὄσπρια, ἄμμο, ρύζι, ζυμαρικά κλπ.
Ξεκινήστε μέ σκληρά παιχνίδια ὅπως ἄμμο ἤ ρύζι καί στή συνέχεια πᾶτε σέ ὑγρά ἤ κολλώδη παιχνίδια. ᾽Αφῆστε τό παιδί νά παίζει μέ τό δικό του ρυθμό, μπορεῖτε νά τό παρακολουθεῖτε τίς πρῶτες ἡμέρες. ῞Οταν τό παιδί ἀρχίσει νά συμμετέχει στό παιχνίδι τότε τό παιχνίδι θά ἀρχίσει νά ἐνεργεῖ σάν καταπραϋντικό καί νά τό βοηθᾶ νά ἐπικεντρωθεῖ καλύτερα.
᾽Ασφαλῶς ὑπάρχουν καί ἄλλα μέσα πού θά βοηθήσουν τούς γονεῖς στήν προσπάθειά τους νά θεραπεύσουν τό παιδί τους, τίς καλύτερες ἰδέες θά τίς δώσουν οἱ εἰδικοί κάνοντας ἕνα ἐξειδικευμένο πρόγραμμά γιά τό παιδί τους. Οἱ εἰδικοί θά τούς ὑποδείξουν, ἀκόμα, πῶς πρέπει νά συμπεριφερθοῦν στό παιδί τους καί πῶς θά τό βοηθήσουν νά ξεπεράσει τό σύνδρομο.

῾Υπομονή, ἐπιμονή καί προσευχή
῎Αν ὅλοι οἱ γονεῖς πού ἀνατρέφουν παιδιά χρειάζεται νά εἶναι ὁπλισμένοι μέ ὑπομονή καί ἐπιμονή, αὐτό ἰσχύει περισσότερο γιά τούς γονεῖς πού ἀνατρέφουν παιδί μέ τό σύνδρομο SPD.
Πολλές φορές οἱ γονεῖς κουράζονται, χάνουν τό θάρρος τους καί σηκώνουν ψηλά τά χέρια. Αὐτό δέν εἶναι σωστό. Γεννᾶται τό ἐρώτημα. Ποῦ πρέπει νά καταφύγουν γιά νά βροῦν βοήθεια; Πού ἀλλοῦ, στόν Πατέρα ὅλων μας, τό Θεό. Αὐτός εἶναι πού δείνει δύναμη, κουράγιο, ὑπομονή καί ἐπιμονή γιά νά ξεπεράσουμε τά προβλήματα πού μᾶς ταλανίζουν. Σ᾽ Αὐτόν ἄν καταφεύγουν διά τῆς προσευχῆς δέ θά λυγίσουν καί δέ θά ἀποκάμουν ποτέ. ῎Ας δοκιμάσουν. Δέ θά διαψευστοῦν ποτέ.

᾽Ενδεικτική βιβλιογραφία
1.᾽Αθανασιάδου Βιολέττα, Διαταραχή αἰσθητηριακῆς ἐπεξεργασίας: Τί εἶναι καί ποιά εἶναι τά συμπτώματα; www.baby.gr
2. Γκόλτσιου Κων/να, Διαταραχή αἰσθητηριακῆς ὁλοκλήρωσης, www.gkoltsiou.gr
3. Lindsey Biel, Raising a Sensory Smart Child
4. Lucy Jane Miller (MD), Sarah καί Sean (Ph.D.,) Нарушение обработки сенсорной, www.childneurologyinfo.com/sensory-text.
5. Medical News, Исследование. Была открыта биологическая основа нарушений обработки сенсорной информации у детей, 26 Ιουλ 2013 -
6. www.blogdalui.net/, ranstorno de Processo Sensorial - Você sabe o que é isso?, Βrasil
7. vrednuga.ru/.../lechenie-sensornogo-rasstro... Лечение сенсорного расстройства по методу «Чувственная диета»
8. Regina Freitas, Integração Sensorial - O que é?, Βrasil


Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ