Το Σύνδρομο Γονικής Αποξένωσης ή Αλλοτρίωσης (SAP)

του κ. Γεωργίου Μηλίτση, διδασκάλου

Εδώ και αρκετά χρόνια άρχισε ένας πόλεμος, στην αρχή κρυφός, κατά του γάμου και της οικογένειας˙ ο πόλεμος αυτός στις μέρες μας έγινε φανερός κι έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις. Τον πόλεμο αυτό, κατά του γάμου και της οικογένειας, τον κήρυξαν σκοτεινά κέντρα που θέλουν να εξαφανίσουν από το γεωγραφικό χάρτη την πατρίδα μας και να κτυπήσουν την Ορθόδοξη πίστη μας. ´Ετσι σήμερα εκτός από το μυστήριο του γάμου έχουμε και το λεγόμενο πολιτικό γάμο, το σύμφωνο συμβίωσης και πολύ σύντομα ότι άλλο θα σκεφθούν τα αρρωστημένα μυαλά αυτών που θέλουν να πετύχουν τους πονηρούς στόχους τους και που συνήθως αυτοχαρακτηρίζονται ως προοδευτικοί και ως άνθρωποι χωρίς ταμπού.
   Η πολιτεία, για να βοηθήσει να πετυχουν τους στόχους τους οι κύκλου αυτοί, ψήφισε νόμους και πήρε διάφορες αποφάσεις, όπως είναι η εύκολη διάλυση του θρησκευτικού ή πολιτικού γάμου. Οι ιθίνοντες ξέχασαν(;) ότι όπως κάθε πόλεμος έχει τραυματίες και θύματα, έτσι έχει κι αυτός. Τα θύματα, δεν χωρεί αμφιβολία, είναι τα παιδιά που υπάρχουν στις οικογένειες που διαλύονται. Αλήθεια πιος τα σκέπτεται αυτά; Ούτε η πολιτεία που ψηφίζει τους νόμους αλλ᾽ ούτε και οι γονείς που θέλουν να ζητήσουν ή πήραν διαζύγιο σκέπτονται τα παιδιά. Ο καθένας κοιτάζει να ικανοποιήσει τον εαυτό του χωρίς να σκεφθεί έστω και για λίγο τις επιπτώσεις που θα έχει ο χωρισμός τους πάνω στην προσωπικότητα των παιδιών τους.
   Σήμερα από τις έρευνες που έκαναν ψυχολόγοι, παιδαγωγοί, κοινωνιολόγοι, ... γνωρίζουμε πολύ καλά τα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις του διαζυγίου πάνω στα παιδιά. Στη διεθνή αλλά και στην ελληνική βιβλιογραφία διαβάζουμε τα αποτελέσματα που είναι γνωστά ως «Σύνδρομο  Γονικής Αποξένωσης ή Αλλοτρίωσης» ή SAP, όπως είναι διεθνώς γνωστό.
1. Ιστορικό.
   Ο Αμερικανός Παιδαγωγός και Ψυχολόγος Gardner το 1970, και αργότερα οι Turkat, Nichols, κτλ.,   διαπίστωσαν ότι τα παιδιά των διαζευγμένων οικογενειών διακατέχονταν από άγχος, νευρικότητα, κατάθλιψη, αδιαφορία προς τον γονέα που δεν έχει την επιμέλεια, εχθρότητα και απέχθεια γι᾽ αυτόν, δεν ήθελαν τηλεφωνική ή άλλη επαφή μαζί του. Ακόμα φοβόντουσαν να εκδηλώσουν τα συναισθήματά τους μπροστά στον γονέα από τον οποίον εξαρτώνταν με δικαστική απόφαση. Γενικά τα παιδιά αυτά ζούσαν, όπως λέμε, στον κόσμο τους.
   ´Ολες οι παραπάνω αντιδράσεις είναι γνωστές σαν Σύνδρομο Γονικής Αποξένωσης ή Αλλοτρίωσης (SAP)   
2. Τί λέμε Σύνδρομο Γονικής Αποξένωσης ή Αλλοτρίωσης.
   Τον όρο Γονική αποξένωση ή αλλοτρίωση χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε τα αποτελέσματα των προσπαθειών που κάνει ένας γονέας για να υπονομεύσει τη σχέση που έχει το παιδί του με τον άλλο του γονέα.
   Richard Gardner, ο ερευνητής του συνδρόμου, λέγει ότι το Σύνδρομο Γονικής Αποξένωσης ή Αλλοτρίωσης παρουσιάζεται στα παιδιά που οι γονείς τους προσπαθούν να σπάσουν τους συναισθηματικούς δεσμούς του με τον άλλο γονέα, δημιουργώντας έτσι στο παιδί έντονα συναισθήματα άγχους και φόβου γι᾽ αυτόν.     
   Επειδή τα παιδιά υποβάλλονται εύκολα, τα περισσότερα τελικά υποκύπτουν στην ανελέητη συκοφάντηση του άλλου γονέα τους, έχουμε «πλύση εγκεφάλου», και τελικά το επιθυμητό αποτέλεσμα, δηλαδη να μην επιθυμούν επαφή με τον άλλο γονέα τους. Το σύνδρομο αυτό όπως καταλαβαίνουμε εμφανίζεται κυρίως σε παιδιά χωρισμένων οικογενειών.
3. Τα αίτια
   Γιατί να συμβαίνει αυτό διερωτήθηκαν, πιά είναι τα αίτια; Οι έρευνες που έγιναν έδειξαν ότι τα παιδιά διακατέχονταν από ένα σύνδρομο το οποίο ονόμασαν Σύνδρομο Γονικής Αποξένωσης ή Αλλοτρίωσης ή SAP.
   Βρήκαν ότι το σύνδρομο αυτό είναι βαθιά ριζωμένο στη συνείδηση και τον ψυχικό κόσμο του παιδιού και δεν αποβάλλεται. Το σύνδρομο το συναντούμε σε ήπια, σε μέτρια και σε βαριά μορφή. Στην τελευταία κατηγορία, το παιδί δεν έχει ενοχές για τη συμπεριφορά του, δεν θέλει καμία σχέση με τον άλλο γονέα (ούτε και τηλεφωνική), τρομάζει και τον απεχθάνεται. Μάλιστα μπορεί να πάει στο δικαστήριο εναντίον του, επειδή το έπεισε ο γονέας με τον οποίο διαμένει.
   Οι επιστήμονες αναρωτήθηκαν: Μήπως δημιουργείται το σύνδρομο από τη συκοφαντική δυσφήμιση του άλλου γονέα; Μήπως γίνεται πλύση εγκεφάλου στο παιδί; Μήπως είναι φόβος ή είναι ψυχιατρικό φαινόμενο; Μήπως έχει σχέση με δικαστικές αποφάσεις ή την ψυχική κατάσταση του γονέα με τον οποίο μένει το παιδί; Μήπως όλα αυτά;
   Ας δούμε τα βασικότερα μέτρα που παίρνει ένας γονέας για να απομακρύνει τα παιδιά του από τον άλλο, κυρίως η μητέρα διότι σ᾽ αυτήν αναθέτει το δικαστήριο την ανατροφή των παιδιών.
   1. Προσπαθεί να βγάλει από τη ζωή του παιδιού τόν άλλο γονέα του. Δεν τον ενημερώνει για σημαντικά γεγονότα που σχετίζονται με τη ζωή των παιδιών τους (σχολείο, ιατρική, γιορτές, κλπ..).
   2. Ελέγχει τα πάντα. ´Οταν τα παιδιά πρέπει να επισκεφθούν τον άλλο γονέα  προσπαθεί με κάθε μέσο να τα αποτρέψει να πάνε σ᾽ αυτόν.
   3. Κάνει κάθε τι που θα βοηθήσει να μισήσουν τα παιδά της τον άλλο γονέα τους. Τα υπενθυμίζει συνεχώς γεγονότα, αληθινά ή φανταστικά, που οδήγησαν στη διάλυση της οικογένειας. Τα αναγκάζει να επιλέξουν με ποιόν θέλουν να μείνουν, με αποτέλεσμα να έχουμε μεγάλες συγκρούσεις στον ψυχικό κόσμο των παιδιών. Κάνει τα παιδιά κατασκόπους της ζωής του πρώην συζύγου της. Δεν τα επιτρέπει να πάνε διακοπές μαζί του. Λέγει στα παιδιά της ότι ο πατέρας τους είναι επικίνδυνο άτομο. Αν ο πατέρας κάνει δώρα στα παιδιά του τα ευτελίζει καθώς και την ψυχαγωγία που τα προσφέρει. Επικρίνει τις επαγγελματικές του ικανότητες και λέγει ψευδείς κατηγορίες ότι μπορεί να τα κακοποιήσει σεξουαλικά ή ότι κάνει χρήση ναρκωτοκών.
   ´Ολα αυτά είναι υπόβαθρο του συνδρόμου SAP.
4. Επιπτώσεις του SAP
Γεννάται το ερώτημα: Πιές είναι οι επιπτώσεις του SAP; Οι ειδικοί αναφέρουν τις παρακάτω επιπτώσεις.
   1. Ψυλογικές διαταραχές, όπως κατάθλιψη, άγχος και πανικός.
   2. Χρήση ναρκωτικών και αλκοόλ σαν καταφύγιο για να ανακουφίσει τον πόνο και να καλύψει τις ενοχές της αλλοτρίωσης.
   3. Πολύ χαμηλή αυτοεκτίμηση που μπορεί να φτάσει μέχρι και την τάση για  αυτοκτονία.
   4. Δε μπορεί να κάνει φιλίες και να έχει σταθερές κοινωνικές σχέσεις με ενήλικες.
   5. Αισθάνεται μίσος για το φύλο που έχει ο γονέας που νιώθει έκπτωση.
5. Θεραπεία
   Μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά που έχουν το σύνδρομο αυτό να το ξεπεράσουν; ´Οπως σε όλες τις περιπτώσεις το αποτέλεσμα είναι συνάρτηση του χρόνου που θα αρχίσει η θεραπεία, το ίδιο συμβαίνει κι εδώ. Αν επέμβουμε γρήγορα θα μπορέσουμε να έχουμε όσον είναι δυνατόν καλύτερα αποτελέσματα.
   Στη διεθνή βιβλιογραφία βρίσκουμε τα παρακάτω ενδεικτικά παραδείγματα.
   Πρώτο παράδειγμα (βαρειά μορφή): Παιδί πέντε ετών άκουσε τη μητέρα του να κατηγορεί τον πατέρα για παρενόχλησή του και ενδεχόμενη κακοποίησή του. Αυτό το φανταστικό, όπως αποδείχθηκε, γεγονός το ενσωμάτωσε το παιδί στο υποσυνείδητό του και μίσησε τον πατέρα του. Το παιδί της κατηγορίας αυτής δεν έχει ενοχές, δεν θέλει καμία σχέση με τον άλλο γονέα (ούτε και τηλεφωνική), τρομάζει και τον απεχθάνεται. Μάλιστα μπορεί και να πάει στο δικαστήριο εναντίον του, επειδή το έπεισε ο γονέας με τον οποίο διαμένει.
   Δεύτερο παράδειγμα (μέτρια μορφή): Μητέρα κατηγόρησε τον πατέρα, κατά τη δίκη που γίνονταν για να κηρυχθεί ο γάμος διαλελυμένος, για δική της κακοποίηση. Η συκοφαντία αυτή άγγιξε την ψυχή του παιδιού και αυτό δεν θέλει να δει και να μιλήσει στον πατέρα του.
   Τρίτο παράδειγμα (ήπια μορφή): Υπάρχουν κατηγορίες ενάντια στον πατέρα και έντονη διαμάχη διαζυγίου. Το παιδί έχει φοβίες και φόβους τα οποία αναγκάζουν το γονέα να το οδηγήσει σε παιδοψυχίατρο. Οι παρατηρήσεις έδειξαν ότι, μετά από χρόνια, η πάθησή του ήταν ανατρέψιμη.
6. ´Εκταση του SAP
   Ο αριθμός των παιδιών με SAP δεν μπορεί να προσδιοριστεί. ´Οσο αυξάνουν τα διαζύγια τόσο αυξάνουν και τα παιδιά που διακατέχονται από το σύνδρομο αυτό.
   Από έρευνες που έγιναν υπολογίζεται ότι ο αριθμός των αποξενωμένων παιδιών στην Ελλάδα ανέρχεται σε εκατοντάδες χιλιάδες και είναι ο υψηλότερος τόσο σε ποσοστά όσο και σε απόλυτους αριθμούς σε όλο τον κόσμο. Νομίζουμε ότι αυτό θα πρέπει να μας προβληματίσει και να ενθαρρύνει τους αρμόδιους, όπως πολιτεία, εκκλησία και λοιπούς εμπλεκόμενους φορείς, να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα ώστε το συντομώτερο δυνατόν να περιοριστεί το φαινόμενο σε όσον το δυνατό λιγότερα μέλη της κοινωνίας μας.   
7. Τέλος
   Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους γονείς ότι, αν αγαπούν τα παιδιά τους, πρέπει να κάνουν τα πάντα για να μη φτάσουν στο διαζύγιο κι αν αυτό είναι αδύνατο να προσπαθήσουν αυτό να έχει όσον το δυνατό λιγότερες επιπτώσεις στην ψυχική υγεία και στην προσωπικότητα τους. Θα πρέπει να λάβουν ορισμένα μέτρα, δηλαδή δεν πρέπει ο ένας γονέας να μιλάει αρνητικά για τον άλλο γονέα. Δεν πρέπει να συζητούνε μπροστά στα παιδιά τα θέματα που διαφωνούν και τους χωρίζουν. Δεν πρέπει να τα εμπλέξουν στα δικαστήρια και σε δικαστικές αποφάσεις επικοινωνίας. Να μην τους διαφεύγει ότι τα παιδιά τους πρέπει παρακολουθούνται από παιδοψυχίατρο και να έχουν απ᾽ αυτούς ψυχολογική-ψυχιατρική βοήθεια. Θα πρέπει όταν τα παιδιά τους είναι παρόντα να συγκρατούν το θυμό τους και να μιλούνε ήρεμα.
   Κι εκείνοι που θέλουν να ανεβούνε τα σκαλιά της Εκκλησίας για να δημιουργήσουν οικογένεια, αν δεν θέλουν τα παιδιά που θα φέρουν στον κόσμο να είναι δυστυχισμένα, πρέπει να γνωρίζουν τα παρακάτω. Δεν πρέπει το συναίσθημα να καταλύσει τή λογική στήν ἐκλογή τοῦ ἤ τῆς συζύγου. Νά ἐξετάζουν καί νά μήν ἀπορρίπτουν ἀμέσως τίς καλοπροαίρετες ὑποδείξεις, θετικές ἤ ἀρνητικές, γιά τό πρόσωπο πού θά νυμφευθοῦν, τῶν οἰκείων τους. ᾽Ακόμα θά πρέπει νά παρακολουθήσουν εἰδικά σεμινάρια ἤ, ἄν αὐτό δέν εἶναι εὔκολο, νά διαβάσουν κατάλληλα βιβλία.
   ´Οταν δεν τηρούνται οι παραπάνω προϋποθέσεις τότε οι γονείς θα πρέπει να είναι βέβαιοι ότι, δυστυχώς, συμβάλλουν στην ψυχολογική ανασφάλεια των παιδιών τους που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στο Σύνδρομο γονικής αποξένωσης ή αλλοτρίωσης.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Baker, AJL (2006a), Patterns of Parental Alienation Syndrome: A Qualitative Study of Adults Who were Alienated from a Parent as a Child. American Journal of Family Therapy, 34(1), 63-78.
2. Carmem Tassiany Alves de Lima, A síndrome de alienação parental: Um novo enfrentamento para o assistente social do Poder Judiciário,
3. Eduard Bakalar A ΚΟΙ. Rozvodova tematika A Moderni Psychologie. - Praha, 2006 - c. 40-59.
4. Gabriela dos Santos Barros, Análise poliédrica da alienação parental e da síndrome de alienação parental, Rio Grande, XV, n. 104, set 2012
5. Horst, Petri, ‘‘Μεγαλώνοντας χωρίς πατέρα. Το δράμα στη ζωή του παιδιού χωρίς πατέρα’’, εκδ. Θυμάρι, Αθήνα, 2003.
6. Walker, LE, Brantley, KL, & Rigsbee, JA (2005), A Critical Analysis of Parental Alienation Syndrome and Its Admissibility in the Family Court. Journal of Child Custod y, 1(2), 47-74.

Синдром отчуждения Родительский Отчуждение
A Alienação Parental Síndrome de Alienação
The Alienation Syndrome Parental Alienation

{flike}

 


Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ