Μητροπολίτου Ρόδου Αποστόλου Τρύφωνος
Απομνημονεύματα. Τόμος Α΄

[Αθήνα-1947]

  (Περιγραφή του στρατοπέδου συγκέντρωσης στην τάφρο)

  ». Μετά την κήρυξιν του ελληνοϊταλικού πολέμου ήρχισαν να λαμβάνωνται μέτρα σοβαρά κατά των ημετέρων. Η Αστυνομία περιέρχεται τας οικίας των Ελλήνων υπηκόων και περισυλλέγει τους άνω των είκοσι και κάτω των εξήντα άρρενας, τους οποίους οδηγεί εις το εν τη τάφρω του φρουρίου ορισθέν στρατόπεδον συγκεντρώσεως , χωρίς να λάβη υπ' όψιν ότι η τάφρος, το μεν θέρος είναι αληθινή κόλασις, τον δε χειμώνα τέλμα και έλος ατελείωτον, εν τω οποίω, όχι άνθρωποι αλλ' ούτε ζώα είναι δυνατόν να ζήσωσι.

Οι δε ευγενείς και πεπολιτισμένοι φρουροί αυτών, μη θεωρούντες αρκετάς τας κακουχίας και τας στεναχωρίας των, δι' ύβρεων και εξευτελισμών επιδιώκουσι την επιδείνωσιν της θέσεώς των, δι' ό και συχναί συμβαίνουσιν συγκρούσεις, εξ ων αναφέρομεν μίαν και μόνην.

Ημέραν τινά, όταν ήλθεν το συσσίτιον των κρατουμένων, ο επιστατών εκάλεσεν ένα εκ των ελλήνων υπηκόων, εξαίρετον παλληκάρι, με τας εξής λέξεις : « Σκύλε, πάρε αυτά τα φαγητά και μοίρασέ τα και εις τους άλλους σκύλους διότι όλοι είστε σκύλοι »

Το γενναίο ελληνόπουλο δεν ηνέχθη την ύβριν και την ανταπέδωκε, μετά τόκου, εις τον υβριστήν. Ούτος όμως ώρμησεν εναντίον του δια να χειροδικήση. Τότε το γενναίο παλληκάρι τον ήρπασεν από το στήθος, τον εσήκωσεν υψηλά και ως άψυχον μάζαν τον έρριψεν επί του τείχους μετά τόσης δυνάμεως ώστε επί πολλάς ώρας έκλαιεν ο Γεννάδας ως μικρόν παιδίον από τους φρικτούς πόνους και τους μώλωπας. Το γεγονός τούτο περιήλθεν εις γνώσιν των ανωτέρων αυτών και διενεργήθησαν ανακρίσεις τινές, αλλ' αμέσως το πράγμα απεσιωπήθη διότι κατενοήθη ότι το σφάλμα δεν ήτο ημέτερον.

Πλην των Ελλήνων υπηκόων κατηρτίσθη και κατάλογος υπόπτων Ελλήνων Δωδεκανησίων, όστις περιελάμβανε περί τα 200 πρόσωπα. Στρατόπεδον συγκεντρώσεως δι΄ αυτούς ωρίσθη το Στάδιον. Κατά την πρώτην ημέραν συνελήφθησαν εννέα, αλλ' ευτυχώς εσταμάτησαν αι συλλήψεις, διότι εις σχετικήν συνάντησίν μου μετά του Δε Βέκκι, τον παρακάλεσα να μη δίδη πίστιν εις τον πρώτον τυχόντα, διότι δυστυχώς υπάρχουσιν άνθρωποι, οι οποίοι θέλουσι να ερεθίζωσι τα πράγματα ενώ η περίστασις επιβάλλει μάλλον να καθησυχάζωμεν τον λαόν. Τον διεβεβαίωσα δε ότι, εάν παύσουν αι συλλήψεις, εγώ αναλαμβάνω να νουθετήσω και αυτούς τους 200 και άλλους ακόμη τους οποίους η Αστυνομία θα εθεώρει ως υπόπτους και είμαι βέβαιος ότι αι συμβουλαί μου αύται θα έχωσιν πολύ καλλίτερον αποτέλεσμα παρά η συγκέντρωσις αυτών εις πεδία συγκεντρώσεως. Εύρε τας παρατηρήσεις μου λογικάς σκεπτόμενος, ίσως, εις την διατροφήν των, με ηυχαρίστησεν και εδέχθη να διατάξη να μη γίνωσι νέαι συλλήψεις. Τους συλληφθέντας όμως δεν ηθέλησεν ν' απαλλάξη φρονών ότι ούτω θα υπεβοήθει το έργον του.

Ευτυχώς οι εννέα συλληφθέντες δεν είναι άνθρωποι της ανάγκης και επομένως δεν έχομεν ανάγκην να σκεφθώμεν περί αυτών. Το αυτό όμως δεν συμβαίνει και δι' όλους τους Έλληνας υπηκόους, διότι πολλοί εξ αυτών είναι βιοπαλασταί και αι οικογένειαί των έχουσιν απόλυτον ανάγκην βοηθείας.

Ευτυχώς συνέπεσεν η εκτέλεσις της διαθήκης Χαρίτωνος Γκερτανίδου και ούτως ηδυνήθην ολόκληρον των υπέρ των πτωχών κληροδότημα από 5.000 λιρεττών να το διαθέσω υπέρ αυτών και των οικογενειών των. Αι ανάγκαι όμως ήσαν πολλαί. Εδέησεν λοιπόν να επιστρατεύσω πλην του ιδικού μου Ταμείου και τα Ταμεία των μάλλον ευπορουσών εκκλησιών, ως και τα περισσεύματα του ιερού συνδέσμου «Άγιοι Απόστολοι» άτινα πάντα απετέλεσαν εν άλλον ποσόν εκ 10.000 λιρετών, το οποίον δια των ιερέων διεθέσαμεν υπέρ των κρατουμένων και των οικογενειών αυτών.

Η βλοσυρότης όμως και η κατήφεια των κρατούντων εκορυφώθη από της 22ας Νοεμβρίου 1940, όταν ο Ελληνικός στρατός εισήλθεν εις την Κορυτσάν. Όσον ανεπτέρωσε το φρόνημα των ημετέρων, τόσον κατέρριψεν το φρόνημα των Ιταλών. Λέγεται μάλιστα ότι ο Δε Βέκκι ήρχιζε να εκφράζηται κατά της εις Αλβανίαν εκστρατείας και εν γένει κατά της πολιτικής του Μουσολίνι, τον οποίον απεκάλει χωριάτη ( Contadino ) δι' ό και περιπεσών εις δυσμένειαν ανεκλήθη και ούτως απηλλάγη η Δωδεκάνησος της τυραννικωτέρας Διοικήσεως, ην εγνώρισεν αφ'ότου οι Ιταλοί επάτησαν τον πόδα των επί του ιερού αυτής εδάφους.

 


Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ