Οι Οθωμανοί

Tον 13ο αιώνα οι Οθωμανοί (Οσμανλήδες, τα παιδιά του Οσμάν) σχημάτιζαν ένα μπεϊλίκι που αξιοποίησε στο μεγαλύτερο βαθμό τη συνάντηση της Ιστορίας με τη γεωγραφία. Επρόκειτο για ένα κράτος που είχε ισχυρή στρατιωτική δομή και η επικράτεια του ήταν ελκυστική για τυχοδιώκτες και στρατιωτικούς που ήθελαν να έχουν πρόσβαση στα εδάφη του Βυζαντίου. ΄Αλλωστε επρόκειτο για το μοναδικό μπεϊλίκι που είχε κοινά σύνορα με την εξασθενημένη αυτοκρατορία.

Η είσοδος των Οθωμανών στην Ευρώπη έχει συνδεθεί με τον Ιωάννη Καντακουζηνό και την εμφύλια διαμάχη στο Βυζάντιο. Όταν ο Καντακουζηνός διεκδικούσε το θρόνο από τον Ιωάννη Παλαιολόγο κάλεσε τους Οθωμανούς στην Ευρώπη. Διέθεσε ακόμα και τα χρήματα που είχαν στείλει οι Ρώσοι ηγεμόνες για τη διενέργεια επισκευών στην Αγία Σοφία. Η κόρη του Καντακουζηνού παντρεύτηκε το σουλτάνο Ορχάν και ο στρατός των Οσμανλήδων πέρασε στην Ευρώπη.

Το 1354 οι Οθωμανοί είχαν πάρει την Καλλίπολη και λίγο αργότερα το Διδυμότειχο. Το 1362 ο Μουράτ μπήκε στην Ανδριανούπολη και άρχισε να καταστρώνει σχέδια για τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη. Η ιστορική δυναμική ευνοούσε την επέκτασή τους και μάλλον είναι απλοϊκή η προσωποποίηση των ευθυνών στον Ιωάννη Καντακουζηνό. Ο κίνδυνος ένωσε τους λαούς της Βαλκανικής και τους Ούγγρους που επιχείρησαν να σταματήσουν τους Οθωμανούς. Η μεγάλη μάχη έγινε το 1389 στο Κοσσυφοπέδιο. Εκεί οι Σέρβοι, υπό τον πρίγκιπα Λαζάρ, έσπευσαν να τους συναντήσουν. Ένας Σέρβος ευγενής, ο Μίλος Κομπίλοβιτς, εμφανίστηκε στη σκηνή του Μουράτ ως λιποτάκτης. Μαχαίρωσε τον σουλτάνο με ένα δηλητηριασμένο ξίφος, αλλά τα στρατεύματα των Οθωμανών ανασυγκροτήθηκαν αμέσως μετά το θάνατο του ηγέτη τους. Υπό την καθοδήγηση του Βαγιαζίτ, γιου του Μουράτ, εξόντωσαν τον σερβικό στρατό. Οι Σέρβοι γρήγορα ξέχασαν τον ηρωισμό του Κομπίλοβιτς. Έσπευσαν να συνδράμουν τον σουλτάνο με ανθρώπινο δυναμικό για τις εκστρατείες του...

Ουσιαστικά, η καταστροφή στο Κόσοβο παραπέμπει στην ήττα των Βυζαντινών στο Ματζικέρτ από τους Σελτζούκους Τούρκους, το 1071. Η αυτοκρατορία ήταν, άλλη μια φορά, εκτεθειμένη. Και από το λυκαυγές του 13ου αιώνα άρχισαν να διατυπώνονται οι πρώτες ανησυχίες για το μέλλον του χριστιανικού κόσμου στην Ανατολή. Το 1396 ο Βαγιαζίτ είχε νικήσει τους Χριστιανούς στη Νικόπολη, ενώ ταυτόχρονα είχε καταφέρει να διαλύσει όλα τα σουλτανάτα της Κεντρικής Ασίας. Ήταν πλέον έτοιμος να βαδίσει εναντίον της Κωνσταντινούπολης. Είχε αρχίσει να πολιορκεί την Πόλη από το 1394, αλλά το 1397 ο κλοιός άρχισε να γίνεται ασφυκτικός. Ο Βαγιαζίτ ζήτησε από τον Ιωάννη τον Ζ΄ να του παραδώσει την πόλη. Ο βυζαντινός αυτοκράτορας απάντησε: Μπορεί να είμαστε αδύναμοι, αλλά πιστεύουμε στον Θεό. Αυτός μπορεί να μας χαρίσει δύναμη και μπορεί να ρίξει τους ισχυρούς από το θρόνο τους.

Ασφαλώς ο αυτοκράτορας δεν είχε κατά νου τον Θεό, αλλά τον Ταμερλάνο που είχε φτάσει μέχρι τη Μικρά Ασία. Η μάχη της ΄Αγκυρας έγινε το 1402 και ήταν τρομερής αγριότητας... και ομορφιάς, καθώς οι περιγραφές κάνουν λόγο στα χρωματιστά λάβαρα, στους ελέφαντες, στο μέγεθος των δύο στρατών. Ο Βαγιαζίτ ηττήθηκε και πέθανε, λίγο αργότερα, αιχμάλωτος. Ο Ταμερλάνος τον έθαψε με μεγάλες τιμές. Το σουλτανάτο πέρασε μία δεκαετία κρίσης και στα 1413 πέρασε, τελικά, στα χέρια του Μεχμέτ Α΄, ο οποίος άρχισε την αναδιοργάνωση του. Ταυτόχρονα το Βυζάντιο κέρδιζε χρόνο και έδαφος. Ο Μανουήλ Παλαιολόγος ξαναπήρε τη Μακεδονία και τη Θεσσαλονίκη, η οποία παραχωρήθηκε στους Ενετούς. Το 1430 ο Μουράτ Β΄ ανακατέλαβε τη Θεσσαλονίκη και έφτασε μέχρι τον Ισθμό.

Στις 10 Ιουνίου 1422 το ασκέρι της Ρούμελης υπό τις διαταγές του Μουράτ άρχισε να πολιορκεί την Κωνσταντινούπολη. Ωστόσο οι Βυζαντινοί απέκρουσαν και αυτή την επίθεση. Το 1441 ο Πάπας Ευγένιος ο τέταρτος προσπάθησε να οργανώσει σταυροφορία κατά των Οθωμανών, αλλά η μάχη της Βάρνας, το 1444, ήταν ολέθρια για τους χριστιανούς.

Οι γενίτσαροι γεννήθηκαν από την ανάγκη του Μουράτ να απαντήσει αποτελεσματικά στην πίεση που ασκούσαν οι προύχοντες της Ανατολής. Έδωσε προνόμια σε ευρωπαϊκούς πληθυσμούς και χορήγησε κίνητρα για την ένταξή τους κάτω από τη σημαία του Ισλάμ. Έτσι αναπτύχθηκε και το παιδομάζωμα που δημιουργούσε γενίτσαρους. Οι ευρωπαϊκές αυτές ομάδες (ντεβσιρμέ) άρχισαν σταδιακά να αποκτούν πολιτική και οικονομική ισχύ. Η δύναμή τους αυξήθηκε όταν οι κατακτήσεις του σουλτάνου έγιναν στην Ευρώπη, σε περιοχές μακριά από την επιρροή των τούρκων αρχόντων της Ανατολής. Σταδιακά άρχισαν να πιέζουν για περισσότερες και μεγαλύτερες κατακτήσεις. Η κατάληψη της Κωνσταντινούπολης ήταν το επόμενο βήμα για τη συγκρότηση μίας αυτοκρατορίας με ένα ενιαίο κέντρο. Ο Μεχμέτ ο Β΄ συμφωνούσε με την ιδέα και έγινε ο αγαπημένος σουλτάνος των ντεβσιρμέ.


Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ