ΜΙΑ ΝΕΑ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΜΑΡΤΩΛΟ ΑΝΘΡΩΠΟ «Σοῦ συγχωροῦνται οἱ τόσες πολλὲς ἁμαρτίες σου, διότι μὲ ἀγάπησες τόσο πολύ».

 

«ΥΠΕΡ ΤΗΝ ΠΟΡΝΗΝ ΑΓΑΘΕ ΑΝΟΜΗΣΑΣ»
(Θεολογικὸ σχόλιο στὸ περιεχόμενο καὶ τὸ νόημα τῆς Μεγάλης Τετάρτης)

ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου Καθηγητού

.             «Τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλῃ Τετάρτῃ τῆς ἀλειψάσης τὸν Κύριον μύρῳ πόρνης γυναικὸς μνείαν ποιούμεθα οἱ θειότατοι πατέρες ἐθέσπισαν, ὅτι πρὸ τοῦ σωτηρίου πάθους μικρὸν τοῦτο γέγονεν». Αὐτὸ εἶναι τὸ συναξάρι τῆς σημερινῆς ἡμέρας, τῆς Μεγάλης Τετάρτης. Οἱ συνοδοιπόροι τοῦ πάθους τοῦ Χριστοῦ μας πιστοὶ καλούμαστε αὐτὴ τὴν ἱερὴ ἡμέρα νὰ τιμήσουμε τὴν ἔμπρακτη καὶ εἰλικρινῆ μετάνοια τῆς πρώην πόρνης γυναικός, ἡ ὁποία ἔγινε συνώνυμη μὲ τὴν συντριβὴ καὶ τὴν ἀλλαγὴ ζωῆς.
.             Τὸ σημαντικότατο, συγκινητικότατο καὶ διδακτικότατο γεγονὸς τῆς ἀλείψεως τοῦ Κυρίου μὲ πολύτιμο μύρο ἀπὸ τὴν ἁμαρτωλὴ γυναίκα διασώζουν μὲ μικρὲς παραλλαγὲς καὶ οἱ τέσσερις εὐαγγελιστές. Ὁ Ματθαῖος (κϛ´ 6-13), ὁ Μάρκος (ιδ´ 3-9) καὶ ὁ Ἰωάννης (ιβ´1-8) ὁμιλοῦν γιὰ τὴν ἴδια γυναίκα, τὴν Μαρία, τὴν ἀδελφή του Λαζάρου, ἡ ὁποία, ὅπως ἀναφέραμε, ἀπὸ εὐγνωμοσύνη γιὰ τὴν ἀνάσταση τοῦ ἀδελφοῦ της, ἔκαμε αὐτὴ τὴν σπουδαία πράξη. Ἀντίθετα ὁ Λουκᾶς ἀναφέρει πὼς ἡ γυναίκα, ποὺ δὲν ἀναφέρεται τὸ ὄνομά της, ἦταν ἁμαρτωλὴ πόρνη. Εἶναι προφανὲς ὅτι πρόκειται γιὰ διαφορετικὸ περιστατικό. Ἴσως νὰ ἦταν ἡ πόρνη γυναίκα, τὴν ὁποία ἔσωσε ὁ Κύριος ἀπὸ τὸν λιθοβολισμὸ τῶν ὑποκριτῶν Ἰουδαίων (Ἰωάν. η´ 5). Βεβαίως στὸν Ἑσπερινὸ τῆς ἡμέρες διαβάζεται ἡ περικοπὴ ἀπὸ τὸ Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰωάννου, ὅμως τὸ περιεχόμενο καὶ ἡ θαυμάσια ὑμνολογία τῆς ἡμέρας εἶναι ἐμπνευσμένη ἀπὸ τὴν περικοπὴ τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Λουκᾶ.
.             Σύμφωνα μὲ τὸν ἱερὸ εὐαγγελιστὴ ὁἸησοῦς προσκλήθηκε σὲ δεῖπνο στὸ σπίτι κάποιου Σίμωνος, ὁ ὁποῖος ἀνῆκε στὴν τάξη τῶν Φαρισαίων. Κάποια γυναίκα ἁμαρτωλή, ὅταν ἔμαθε ὅτι ὁ Κύριος ἦλθε στὴν πόλη, ζήτησε νὰ μάθει σὲ ποιὸ σπίτι ἔχει καταλύσει. Καὶἐνῶἔτρωγαν καὶ συζητοῦσαν, ξάφνου μπῆκε στὸ σπίτι ἡ γυναίκα ἐκείνη, κρατώντας στὰ χέρια της ἀλαβάστρινο δοχεῖο γεμάτο πολύτιμο μύρο. Προχώρησε στὸ μέρος τοῦ Ἰησοῦ καὶ ἀφοῦ στάθηκε πίσω Του, γονάτισε καὶἄρχισε νὰ κλαίει καὶ νὰ ὀδύρεται γοερά. Ἄνοιξε ἀμέσως τὸ δοχεῖο καὶἄρχισε νὰ ρίχνει ἁπλόχερα τὸ μύρο καὶ νὰ πλένει μὲ αὐτὸ πόδια τοῦἸησοῦ. Μαζὶ μὲ τὸ πολύτιμο μύρο ἔσμιγε καὶ τὰ καυτὰ δάκρυά της, τὰὁποῖα ἔτρεχαν σὰν ποτάμι ἀπὸ τὰ μάτια της. Ἀφοῦ ἄδειασε τὸ δοχεῖο, ξέπλεξε τὰ πλούσια μαλλιά της καὶ σκούπισε μὲ αὐτὰ τὰ πόδια Του, φιλώντας τα ἀδιάκοπα.
.             Ὁ Φαρισαῖος οἰκοδεσπότης ἀπόρησε μὲ τὸ γεγονὸς καὶ διαλογιζόταν: Αὐτὸς ἐδῶ εἶναι προφήτης, δὲν γνωρίζει τὸ ποιὸν αὐτῆς τῆς γυναίκας καὶ τὴν ἀφήνει νὰ τὸν ἀγγίξει; Ὁ καρδιογνώστης Χριστὸς εἶπε στὸν Σίμωνα: Ἔχω νὰ σοῦ πῶ τὸἑξῆς γιὰ τὶς σκέψεις σου: Ἐκεῖνος εἶπε: μίλα μου δάσκαλε. Κάποιος, τοῦ εἶπε, δάνεισε χρήματα σὲ δύο ἀνθρώπους, στὸν πρῶτο πεντακόσια δηνάρια καὶ στὸν δεύτερο πενήντα. Ὅταν ἔπρεπε νὰ τὰἐπιστρέψουν, αὐτοὶ δὲν εἶχαν καὶὁ δανειστὴς τοὺς τὰ χάρισε. Καὶ ρωτᾶ τὸν Σίμωνα: ποιός ἀπὸ τοὺς δύο θὰ χρωστάει μεγαλύτερη χάρη στὸν δανειστή; Ὁ Σίμων ἀπάντησε: αὐτὸς ποὺ τοῦ χαρίστηκε τὸ μεγαλύτερο ποσό. Σωστὰἀπάντησες, τοῦ εἶπε ὁ Ἰησοῦς. Γιὰ κοίταξε αὐτὴ τὴ γυναίκα. Ἐγὼ μπῆκα στὸ σπίτι σου καὶ δὲν μοῦ ἔπλυνες τὰ πόδια μὲ νερό, ὅμως ἐκείνη μοῦ τὰ ἔπλυνε μὲ τὰ δάκρυά της καὶ τὰ σκούπισε μὲ τὰ μαλλιά της. Χαιρετισμὸ δὲν μοῦ ἔδωκες, ὅμως αὐτὴ δὲν σταμάτησε στιγμὴ νὰ μοῦ φιλάει τὰ πόδια. Μὲ λάδι δὲν μοῦἄλειψες τὸ κεφάλι, ὅμως αὐτὴ μὲ πανάκριβο μύρο μοῦ ἄλειψε τὰ πόδια. Δὲν ἀξίζει νὰ τῆς πῶ: «σοῦ συγχωροῦνται οἱ τόσες πολλὲς ἁμαρτίες σου, διότι μὲ ἀγάπησες τόσο πολύ»; Γυρίζοντας πρὸς τὴ γυναίκα τῆς εἶπε: «σοῦ συγχωροῦνται οἱἁμαρτίες σου». Τότε ἄρχισαν οἱ συνδαιτυμόνες νὰ διερωτῶνται: ποιός εἶναι αὐτὸς ποὺ μπορεῖ νὰ συγχωρεῖἁμαρτίες; Ὁ Χριστὸς ξαναλέγει στὴ γυναίκα: «Ἡ πίστη σου σὲἔσωσε, πήγαινε στὸ καλό».
.             Ἡ γυναίκα αὐτὴ ἦταν διαβόητη γιὰ τὴν ἁμαρτωλότητά της. Οἱὑποκριτὲς συντοπίτες της τὴν ἤθελαν πόρνη, γιὰ νὰἱκανοποιεῖ τὶς πορνικές τους ἁμαρτωλὲς ἕξεις. Ἕνα σκεῦος ἁμαρτωλῆς ἡδονῆς καὶ τίποτε περισσότερο. Στὴν κοινωνικὴ καὶ θρησκευτικὴ ζωὴ τῆς πόλεως δὲν εἶχε θέση, ἦταν τὸ μίασμα, τὴν ὁποία ἔπρεπε νὰἀποφεύγουν. Κάπως ἔτσι σκέφτηκε καὶὁ Σίμων ὁ οἰκοδεσπότης, ὅταν εἶδε νὰ μπαίνει στὸ «καθὼς πρέπει» σπίτι τουἐκείνη καὶ νὰ τὸ «μιαίνει». Πολλῷ δὲ μᾶλλον νὰ ἀγγίζει τὸν ὑψηλὸ καλεσμένο του ραβίνο.
.             Τὸ σῶμα τῆς ἁμαρτωλῆς αὐτῆς γυναίκας ἔχε παραδοθεῖ ἐξ ὁλοκλήρου στὸ βόρβορο τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς διαφθορᾶς. Ὅμως μέσα στὰ κατάβαθα τῆς ψυχῆς της σιγόκαιγε ἀμυδρὴ φλόγα λυτρώσεως. Ὁ ψυχικός της κόσμος δὲν εἶχε διαφθαρεῖ ὁλοκληρωτικά. Ἡ παρουσία τοῦ Σωτήρα Χριστοῦ στὴν πόλη ἐκείνη λειτούργησε στὴν καρδιά της ὡς ἰσχυρότατος ἄνεμος, ὁ ὁποῖος θέριεψε τὴν ἀδύναμη φλόγα λυτρώσεως καὶ τὴν ἔκαμε πυρακτωμένο καμίνι, ἀσυγκράτητη ὁρμὴ γιὰ μετάνοια καὶ σωτηρία καὶ γι’ αὐτὸἔτρεξε κοντά Του μὲ τὸν χαρακτηριστικὸ αὐτὸ τρόπο.
.             «Προσέξετε, φιλόχριστοι Χριστιανοί, συμβουλεύει ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος, νὰ νοήσετε καὶ νὰἀπολαύσετε τὴν καλὴ διήγηση τῆς καλῆς αὐτῆς γυναικός, ἡ ὁποία ἔφτασε ὣς ἐκεῖ, χωρὶς νὰ τὴν καλέσουν, πλησίασε στὸ μέρος ποὺ βρισκόταν ὁ Κύριος καὶ ἐξομολογήθηκε δημόσια, ἐξ ὅλης καρδίας, τὰ κρίματά της, χωρὶς αἰσχύνη, χωρὶς φόβο ἡ ἀντρειωμένη στὴν ψυχή. Δὲν λογάριασε τίποτε, οὔτε τὴν ταραχὴ τῶν ὑπηρετῶν, οὔτε τὴν κατηγορία καὶ τὸ ὄνειδος τῶν παρισταμένων».
.             Ὁ Χριστός, ἐγκαινίασε μία νέα ἀντίληψη γιὰ τὸν ἁμαρτωλὸ ἄνθρωπο, ἐντελῶς διάφορη ἀπὸ ἐκείνη τῆς ἰουδαϊκῆς κοινωνίας. Δὲν εἶναι ὁ ἁμαρτωλὸς ἄνθρωπος μιασμένος ἀπὸ τὴ φύση του, ἀλλὰ ἕνας πνευματικὰ ἀσθενής, ὁ ὁποῖος χρειάζεται βοήθεια.Ἔθεσε ὡς ἀντίδοτο τῆς πνευματικῆς ἀσθένειας τὴ μετάνοια, ἡ ὁποία εἶναι ὁἰσχυρότατος ἐκεῖνος μοχλός, ὁ ὁποῖος γκρεμίζει τὸ οἰκοδόμημα τῆς ἁμαρτίας καὶ ἀναγεννᾶ τὸν ἄνθρωπο. Διὰ τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ παρῆλθε ἀνεπιστρεπτὶ τὸ καθεστὼς τοῦ νόμου καὶ τῆς μισθαποδοσίας, καὶἀνέτειλε ἡ ἐποχὴ τῆς χάριτος καὶ τοῦἐλέους.
.             Οἱ θεῖοι ὑμνογράφοι, θέλοντας νὰ τονίσουν τὸ σωτήριο νόημα τῆς μετάνοιας τῆς ἁμαρτωλῆς γυναικός, στόλισαν τὶς ἱερὲς ἀκολουθίες τῆς Μεγάλης Τετάρτης μὲ μία ποιητικὴ καὶ μουσικὴ πανδαισία ὕψιστης ἀξίας. Ἡ ἀκολουθία ἰδιαίτερα τοῦ Ὄρθρου, σύμφωνα μὲ ἐπιφανεῖς λειτουργιολόγους, εἶναι ἀπὸ τὶς καλλίτερες ποιητικὲς συνθέσεις ὅλων τῶν ἀκολουθιῶν τοῦ ἔτους. Τοὺς ὕμνους τῆς Μ. Τετάρτης χαρακτηρίζουν οἱ πλούσιες εἰκόνες, οἱ διάλογοι καὶ οἱἀντιθέσεις. ὉὌρθρος ξεκινάει μὲ τὸ γνωστὸ «Ἰδοὺὁ Νυμφίος ἔρχεται…» καὶ ἀκολουθοῦν τὰὑπέροχα καθίσματα «Πόρνη προσῆλθέ σοι…», «Ἰούδας ὁ δόλιος φιλαργυρίαν ἐρῶν…» καὶ τὸ καταπληκτικὸ «Ἡ πόρνη ἐν κλαυθμῷἀνεβόα, οἰκτίρμον…». Στὸ κοντάκιο παρουσιάζεται ὁ κάθε ἄνθρωπος ἁμαρτωλὸς νὰ βρίσκεται στὴ θέση τῆς πόρνης. Ὁἱερὸς ποιητὴς παίρνει τὴν θέση της καὶἱκετεύει στὸν Δεσπότη καὶ Λυτρωτὴ Χριστὸ νὰ τὸν ἐλεήσει, «Ὑπὲρ τὴν πόρνην ἀγαθέ, ἀνομήσας, δακρύων ὄμβρους (ὅπως ἐκείνη) οὐδαμῶς σοὶ προσῆξα, ἀλλὰ σιγῇ δεόμενος προσπίπτω σοι, πόθῳ ἀσπαζόμενος τοὺς ἀχράντους σου πόδας, ὅπως μοι τὴν ἄφεσιν, ὡς Δεσπότης, παράσχῃς τῶν ὀφλημάτων, κράζοντι, Σωτήρ, ἐκ τοῦ βορβόρου τῶν ἔργων μου ρῦσαί με». Ἐξαίσιες ποιητικὲς συνθέσεις ἔργα τοῦἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Μελωδοῦ, εἶναι τὰ τροπάρια τῶν στιχηρῶν τῶν αἴνων. «Σὲ τὸν τῆς Παρθένου Υἱὸν πόρνη ἐπιγνοῦσα Θεόν…», «Τὸ πολυτίμητον μύρον ἡ πόρνη ἔμιξε μετὰ δακρύων…», «Ὅτε ἡ ἁμαρτωλὸς προσέφερε τὸ μύρον…», «Ὢ τῆς Ἰούδα ἀθλιότητος! Ἐθεώρει τὴν πόρνην φιλοῦσαν τὰἴχνη καὶἐσκέπτετο δόλῳ τῆς προδοσίας τὸ φίλημα…». Στὰ ὑπέροχα αὐτὰ τροπάρια γίνεται ἀριστοτεχνικὴ ἀντίθεση μεταξύ τῆς μετανοούσας γυναικὸς καὶ τοῦ μελλοντικοῦ προδότη μαθητῆ Ἰούδα. Ὁἱερὸς ποιητὴς ἐξαίρει τὴν μετάνοια τῆς πόρνης καὶ στηλιτεύει τὴν προδοσία τοῦ μαθητῆ. Τὰ τροπάρια τῶν ἀποστίχων εἶναι καὶ αὐτὰ καταπληκτικὲς ποιητικὲς συνθέσεις καὶ εἶναι ἔργα τοῦ Βυζαντίου τοῦ Μελωδοῦ. «Σήμερον ὁ Χριστὸς παραγίνεται ἐν τῇ οἰκίᾳ τοῦ Φαρισαίου…», «Ἥπλωσεν ἡ πόρνη τὰς τρίχας σοὶ τῷ Δεσπότῃ, ἥπλωσεν ὁἸούδας τὰς χείρας τοῖς παρανόμοις…», «Προσῆλθε γυνὴ δυσώδης καὶ βεβορβορωμένη…». Στὸ τέλος ψάλλεται ἕνα ἀπὸ τὰ κορυφαῖα ποιήματα ὄχι μόνο τῆς Ἐκκλησίας μας, ἀλλὰ καὶ γενικότερα τῆς παγκοσμίου λογοτεχνίας. Πρόκειται γιὰ τὸ γνωστότατο δοξαστικὸ «Κύριε ἡἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή…», τὸ γνωστὸ τροπάριο τῆς Κασσιανῆς, τῆς μεγάλης αὐτῆς βυζαντινῆς ποιήτριας, τὴν ὁποία μερικοὶἀμαθεῖς τὴν ταυτίζουν μὲ τὴν πόρνη, ποὺἀναφέρεται στὸν περίφημο ὕμνο της. Κανενὸς ἡ ψυχὴ δὲν μένει ἀσυγκίνητη στὸἄκουσμά του.
.             Ἡ ἀφιέρωση τῆς ἡμέρας αὐτῆς στὴν μακάρια πρώην πόρνη γυναίκα ἔγινε σκόπιμα ἀπὸ τοὺς ἁγίους Πατέρες. Ἡ μορφή της προβάλλει ὡς φωτεινὸ ὁρόσημο καταμεσῆς στὴν ὁδοιπορία πρὸς τὸ Θεῖο Πάθος γιὰ νὰ δείξει καὶ σὲ μᾶς πὼς ἂν δὲν συντριβοῦμε, σὰν καὶ ἐκείνη, καὶ δὲν δείξουμε ἔμπρακτη μετάνοια, δὲν μποροῦμε νὰἀκολουθήσουμε τὸν Χριστὸ στὸ Πάθος καὶ τὴν Ἀνάσταση. Ἡἁγία μας Ἐκκλησία θέσπισε τὴν μετάνοια ὡς ὐψίστη δωρεά,ἡὁποία ἀνανεώνει τὴν οὐρανοδρόμο πορεία μας πρὸς τὸν Χριστὸ καὶ τὴν τελείωσή μας. Καλὸς χριστιανὸς δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος γεμάτο κομπασμὸ καὶἐγωιστικὴ αὐτάρκεια, ἰσχυρίζεται ὅτι ἔφτασε σὲ ἐπίπεδο ἁγιότητας καὶ δὲν χρειάζεται πιὰἄλλο ἀγώνα, ἀλλὰὁ διατελῶν σὲ διαρκῆ μετάνοια.

{flike}


Δημιουργία ιστοτόπου ΑΔΑΜ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ